Một phát hiện khảo cổ học hiếm hoi vừa làm dấy lên sự quan tâm mạnh mẽ trong giới nghiên cứu cũng như cộng đồng yêu lịch sử, khi một nông dân trong lúc cày ruộng tại khu vực Rhubodach, trên đảo Bute (Scotland), đã vô tình làm lộ ra dấu tích của một ngôi mộ cổ có niên đại lên tới khoảng 4.000 năm.
Sự việc xảy ra hết sức tình cờ. Trong quá trình canh tác thường nhật, người nông dân bất ngờ phát hiện những cấu trúc đá bất thường nằm sâu dưới lòng đất. Ban đầu, không ai có thể ngờ rằng đó lại là phần còn sót lại của một ngôi mộ thuộc Thời đại Đồ đồng, giai đoạn cách đây hàng thiên niên kỷ, khi các cộng đồng cổ xưa bắt đầu định hình những nghi thức mai táng mang ý nghĩa tâm linh rõ nét.
Theo đánh giá của các chuyên gia, đây là một ngôi mộ dạng “cist” – kiểu mộ đá đặc trưng phổ biến trong Thời đại Đồ đồng tại quần đảo Anh. Các phân tích cho thấy ngôi mộ được xây dựng vào khoảng năm 2250 trước Công nguyên. Thực tế, dấu vết đầu tiên của khu mộ này từng được ghi nhận từ năm 1863, khi một hộp sọ người được phát hiện và gửi tới một tổ chức khảo cổ tại London. Tuy nhiên, do điều kiện nghiên cứu hạn chế vào thế kỷ 19, phần lớn cấu trúc mộ đã bị vùi lấp và rơi vào quên lãng suốt hơn một thế kỷ.
Phải đến năm 2022, khi khu vực này được chú ý trở lại, các nhà khảo cổ thuộc AOC Archaeology Group mới tiến hành khai quật một cách bài bản. Kết quả cho thấy bên trong ngôi mộ là hài cốt của hai cá nhân được chôn cất chồng lên nhau, nhưng không cùng thời điểm. Người nằm phía trên được xác định là một nam giới trưởng thành, độ tuổi khoảng từ 35 đến 50, chiều cao ước chừng 1m68 và không ghi nhận dấu hiệu bệnh tật rõ ràng trước khi qua đời. Bên dưới là hài cốt của một nữ giới, nhiều khả năng là thiếu niên hoặc phụ nữ trẻ.
Đáng tiếc, cả hai bộ hài cốt đều không còn hộp sọ. Nguyên nhân được cho là do thực hành khảo cổ ở thế kỷ 19 thường chỉ thu thập riêng phần đầu để nghiên cứu, trong khi các phần còn lại ít được bảo tồn đầy đủ. Những hộp sọ từng được tìm thấy trước đây hiện cũng đã thất lạc, khiến việc phục dựng chân dung sinh học gặp nhiều hạn chế.
Hiện nay, toàn bộ hài cốt và tư liệu liên quan được lưu giữ tại National Museums Collection Centre ở Edinburgh, thuộc chương trình Scotland’s Archaeological Human Remains Collections. Việc bảo quản và tiếp tục nghiên cứu những di tích này không chỉ giúp giới khoa học hiểu rõ hơn về đời sống, sức khỏe và cấu trúc xã hội của cư dân Thời đại Đồ đồng, mà còn mở ra những góc nhìn sâu sắc về niềm tin, nghi lễ và thế giới tinh thần của con người cách đây hàng nghìn năm.
Nguồn: All That Interesting
