Câu chuyện về cụ ông Cao Faquan, sống tại thành phố Vô Tích (Giang Tô, Trung Quốc), từng gây xôn xao dư luận bởi cuộc tranh chấp tài sản đặc biệt giữa cộng đồng địa phương và bốn người con ruột chưa từng xuất hiện trong suốt nhiều thập kỷ cuối đời của ông.
Năm 1959, khi mới 34 tuổi, ông Cao Faquan hưởng ứng phong trào phát triển nông thôn và rời bỏ công việc công nhân để trở về quê làm nông. Quyết định này khiến cuộc hôn nhân của ông đổ vỡ. Vợ ông không đồng ý quay về quê sinh sống, hai người ly hôn và từ đó mất liên lạc với nhau.
Sau biến cố gia đình, ông Cao sống lặng lẽ một mình trong căn nhà chưa đầy 30 m2. Không người thân bên cạnh, không bạn bè thân thiết, ông mưu sinh bằng nghề nông rồi làm nhân viên vệ sinh với mức lương khoảng 1.800 nhân dân tệ/tháng, tương đương hơn 6,5 triệu đồng.
Năm 2003, khu vực ông sinh sống nằm trong diện giải tỏa, tái định cư. Do tuổi cao, kinh tế khó khăn, ông không đủ khả năng chi trả khoản tiền cần thiết để đổi sang căn hộ mới. Trước hoàn cảnh đó, chính quyền khu phố đã đứng ra hỗ trợ hơn 100.000 nhân dân tệ (khoảng 360 triệu đồng), đồng thời ký thỏa thuận chăm sóc lâu dài cho ông.
Nhờ sự hỗ trợ này, ông Cao được bố trí căn hộ tái định cư rộng 120 m2. Ngoài việc thường xuyên thăm hỏi, cán bộ khu phố còn hỗ trợ sinh hoạt và chăm lo đời sống cho ông trong nhiều năm.
Đến năm 2019, khi sức khỏe suy giảm nghiêm trọng, ông được đưa vào viện dưỡng lão. Chỉ một tuần sau, cụ ông qua đời ở tuổi 94. Chính quyền địa phương tiếp tục chi hơn 60.000 nhân dân tệ (gần 220 triệu đồng) để lo hậu sự.
Trong quá trình giải quyết tài sản, mọi người bất ngờ phát hiện ông Cao đã dành dụm được khoảng 300.000 nhân dân tệ, tương đương hơn 1 tỷ đồng tiền mặt và tiền tiết kiệm. Bên cạnh đó, căn hộ tái định cư của ông được định giá khoảng 2 triệu nhân dân tệ, tức hơn 7,2 tỷ đồng. Tổng giá trị tài sản lên tới khoảng 8,3 tỷ đồng.
Theo thỏa thuận được ký trước đó, toàn bộ tài sản sẽ được chuyển giao cho khu phố - nơi đã chăm sóc ông suốt nhiều năm cuối đời.
Tuy nhiên, ngay sau khi tang lễ kết thúc, một người đàn ông tên Wu Haiping bất ngờ xuất hiện, tự nhận là con trai thứ hai của ông Cao và yêu cầu được hưởng quyền thừa kế.
Không lâu sau, ba người con còn lại cũng tham gia vào cuộc tranh chấp. Họ cho rằng tài sản là của cha ruột mình nên đương nhiên thuộc về các con, đồng thời phủ nhận việc chính quyền địa phương đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ chăm sóc.
Trước sự phản đối quyết liệt, vụ việc được đưa ra tòa.
Tại phiên xét xử, phía khu phố cung cấp hàng loạt bằng chứng chứng minh quá trình chăm sóc ông Cao trong nhiều năm, từ việc hỗ trợ nhà ở, sinh hoạt, thăm nom hằng ngày cho đến chi phí mai táng. Người cháu gái của ông cùng nhiều hàng xóm cũng xác nhận chưa từng thấy bốn người con xuất hiện hay chăm sóc cha mình.
Đáng chú ý, tòa án còn xem xét bản thỏa thuận hiến tặng tài sản được ông Cao tự nguyện ký kết khi còn minh mẫn. Nội dung ghi rõ khu phố có trách nhiệm chăm sóc, lo hậu sự cho ông, đổi lại toàn bộ tài sản sẽ được chuyển giao sau khi ông qua đời.
Sau khi xem xét các chứng cứ, tòa án phán quyết thỏa thuận trên có hiệu lực pháp lý. Bốn người con, do không thực hiện nghĩa vụ phụng dưỡng cha trong suốt nhiều năm, không được hưởng bất kỳ phần di sản nào.
Phán quyết này nhận được sự đồng tình của nhiều người. Không ít ý kiến cho rằng, quyền thừa kế không chỉ dựa trên quan hệ huyết thống mà còn gắn với trách nhiệm và nghĩa vụ đối với cha mẹ. Trong trường hợp của cụ Cao Faquan, những người đồng hành, chăm sóc và giúp ông vượt qua quãng đời cô độc cuối cùng mới thực sự là những người ông gửi gắm niềm tin trước lúc nhắm mắt.
