Động thái mới từ chính quyền của Tổng thống Donald Trump đang làm dấy lên nhiều tranh cãi trong giới công chức Mỹ. Theo dự thảo thông báo vừa được Văn phòng Quản lý Nhân sự Mỹ (OPM) công bố, toàn bộ nhân viên liên bang có thể sẽ phải ký các thỏa thuận bảo mật thông tin (NDA) nhằm hạn chế rò rỉ thông tin nội bộ ra truyền thông.
Theo nội dung dự thảo, OPM cho rằng việc áp dụng một mẫu NDA thống nhất trên toàn bộ hệ thống chính phủ sẽ giúp tăng tính nhất quán, bảo vệ thông tin mật và giúp nhân viên liên bang hiểu rõ hơn về quyền cũng như trách nhiệm của họ đối với dữ liệu nhạy cảm. Chính quyền Trump nhấn mạnh rằng quy định này xuất phát từ tình trạng "tiết lộ trái phép" các hoạt động của chính phủ cho báo chí trong thời gian qua.
Đáng chú ý, tài liệu còn đề cập đến những bài báo từng phản ánh nỗ lực gây tranh cãi của OPM trong việc tạo điều kiện dễ dàng hơn để sa thải nhân viên chính phủ. Theo chính quyền Mỹ, các vụ rò rỉ như vậy có thể làm suy giảm lòng tin giữa các cơ quan liên bang, ảnh hưởng đến quá trình ra quyết định và khiến các cuộc trao đổi nội bộ trở nên dè dặt hơn.
Dự thảo cũng nêu rõ, cả nhân viên hiện tại lẫn cựu nhân viên liên bang nếu vi phạm NDA đều có thể đối mặt với các hình phạt dân sự hoặc hình sự. Tuy nhiên, OPM khẳng định quy định này sẽ không ngăn cản các hoạt động tố giác được pháp luật bảo vệ, bao gồm việc cung cấp thông tin cho Quốc hội, Tổng thanh tra hoặc các cá nhân được bảo vệ theo Đạo luật Bảo vệ Người tố giác (Whistleblower Protection Act).
Dẫu vậy, nhiều ý kiến cho rằng mục tiêu thực sự của chính quyền Trump là siết chặt khả năng tiếp cận thông tin của báo chí và tạo áp lực tâm lý lên đội ngũ công chức. Luật sư Mark Zaid, đồng sáng lập tổ chức hỗ trợ người tố giác Whistleblower Aid, nhận định nội dung NDA thực chất không tạo ra nghĩa vụ pháp lý mới đối với nhân viên liên bang. Tuy nhiên, ông cho rằng sáng kiến này có thể nhằm mục đích "gieo rắc sự sợ hãi và đe dọa lực lượng lao động" để ngăn chặn những tiết lộ tuy hợp pháp nhưng gây bất lợi cho chính quyền.
Trước đây, chính quyền Trump từng bị chỉ trích vì bị cho là phớt lờ các cơ chế bảo vệ người tố giác. Một ví dụ điển hình là việc 15 nhân viên của Cơ quan Quản lý Tình trạng Khẩn cấp Liên bang (FEMA) bị cho nghỉ vô thời hạn sau khi họ cảnh báo về tác động tiêu cực của các đợt cắt giảm nhân sự hàng loạt. Những người này sau đó đã được phục chức.
Dự kiến, quy định sẽ chính thức được đăng tải trên Công báo Liên bang vào ngày 27/5, mở ra giai đoạn lấy ý kiến công chúng kéo dài 30 ngày. Theo dự thảo, các cơ quan liên bang sẽ có quyền quyết định có áp dụng NDA hay không. Nếu triển khai, các thỏa thuận này sẽ được yêu cầu đối với cả nhân viên mới lẫn nhân sự đang làm việc.
Ông Everett Kelley, Chủ tịch Liên đoàn Nhân viên Chính phủ Mỹ (AFGE), tuyên bố tổ chức của ông sẽ phản đối kế hoạch này. Ông cho rằng đây là bước tiếp theo trong nỗ lực "bịt miệng nhân viên liên bang" của OPM.
"Nhân viên liên bang không từ bỏ quyền tự do ngôn luận theo Tu chính án thứ nhất khi họ làm việc cho chính phủ, và công chúng có quyền được biết về những sai phạm của chính quyền", Kelley nhấn mạnh.
Bản thân ông Trump từ lâu đã nổi tiếng với việc sử dụng các thỏa thuận NDA trong hoạt động kinh doanh cũng như chiến dịch tranh cử trước đây. Trong nhiều năm qua, ông liên tục tuyên bố muốn loại bỏ những "kẻ rò rỉ thông tin" trong bộ máy chính phủ. Một số quan chức cấp cao trong nội các của ông, bao gồm Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Giám đốc FBI Kash Patel, cũng được cho là đã mạnh tay truy tìm nguồn cung cấp thông tin nội bộ cho báo chí.
Trong khi đó, Giám đốc OPM Scott Kupor bảo vệ đề xuất này khi cho rằng trong khu vực tư nhân, việc yêu cầu nhân viên ký thỏa thuận bảo mật là điều hết sức phổ biến. Theo ông, chính phủ liên bang không nên có tiêu chuẩn thấp hơn trong việc bảo vệ dữ liệu cá nhân và thông tin nhạy cảm của quốc gia.
Tranh cãi quanh kế hoạch NDA của chính quyền Trump được dự báo sẽ còn kéo dài, đặc biệt trong bối cảnh cuộc tranh luận về quyền tự do ngôn luận, bảo vệ người tố giác và tính minh bạch của chính phủ Mỹ ngày càng trở nên gay gắt.
