Căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Canada tiếp tục leo thang sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố kế hoạch áp thuế 50% đối với phần lớn hàng hóa nhập khẩu từ Canada. Diễn biến này không chỉ phủ bóng lên quan hệ song phương mà còn khiến lễ khánh thành chung của cây cầu quốc tế Gordie Howe - biểu tượng mới của hợp tác giữa hai nước bị hủy bỏ.
Theo kế hoạch ban đầu, Canada và Mỹ sẽ cùng tổ chức lễ cắt băng khánh thành cầu quốc tế Gordie Howe vào ngày 24/7. Tuy nhiên, sau tuyên bố áp thuế của ông Trump, Ottawa quyết định không tiếp tục tổ chức sự kiện chung.
Người phát ngôn của Bộ trưởng Cơ sở hạ tầng Canada, bà Jenna Ghassabeh, cho biết trong bối cảnh Mỹ liên tiếp đưa ra các lời đe dọa về hành động thương mại, việc hai nước cùng tổ chức một sự kiện mang tính biểu tượng cho tình hữu nghị và hợp tác không còn phù hợp.
Thay vì lễ khánh thành chung, Canada sẽ tổ chức một buổi lễ riêng để đánh dấu cột mốc quan trọng này. Trong khi đó, phía Mỹ vẫn chưa xác nhận liệu có tổ chức một sự kiện độc lập hay không. Dù lễ khánh thành chung bị hủy, hai bên vẫn kỳ vọng cây cầu sẽ chính thức mở cửa cho giao thông vào ngày 27/7 như kế hoạch. Phía Canada cũng khẳng định sẽ cùng người dân nước này kỷ niệm sự kiện vào ngày 24/7.
Cầu quốc tế Gordie Howe dài khoảng 2,4 km, bắc qua sông Detroit, kết nối thành phố Detroit (bang Michigan, Mỹ) với Windsor (tỉnh Ontario, Canada). Đây được xem là một trong những dự án hạ tầng quan trọng nhất giữa hai quốc gia Bắc Mỹ trong nhiều năm qua.
Lễ cắt băng ban đầu dự kiến diễn ra từ ngày 12/6 nhưng đã bị hoãn vào phút chót do hai bên vẫn còn nhiều vấn đề chưa thống nhất.
Dự án được khởi công từ năm 2018 với tổng mức đầu tư gần 4,4 tỷ USD. Theo thỏa thuận ban đầu, Canada là bên tài trợ toàn bộ chi phí xây dựng và sẽ thu hồi vốn thông qua doanh thu thu phí khi cây cầu đi vào hoạt động.
Tên của cây cầu được đặt theo huyền thoại khúc côn cầu Gordie Howe - người gắn bó suốt 25 mùa giải với đội Detroit Red Wings như một biểu tượng cho mối liên kết lâu đời giữa Canada và thành phố Detroit.
Không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng, Gordie Howe còn được kỳ vọng trở thành tuyến vận tải huyết mạch mới, góp phần thúc đẩy thương mại giữa hai nền kinh tế vốn có quan hệ gắn bó chặt chẽ.
Bên cạnh vấn đề thuế quan, dự án cũng đang gây tranh cãi sau khi Chính phủ Canada công bố các điều khoản mới liên quan đến việc chia sẻ doanh thu. Theo nội dung được công bố, Canada sẽ chia sẻ 50% doanh thu ròng từ hoạt động của cây cầu và các tuyến đường vượt sông với một quỹ phát triển kinh tế do Chính phủ Mỹ kiểm soát.
Thông tin này lập tức gây tranh luận bởi trước đó, Thủ tướng Mark Carney từng khẳng định doanh thu thu phí sẽ không được chia sẻ cho đến khi Canada thu hồi toàn bộ chi phí đầu tư.
Việc Chính phủ Canada ban đầu giữ kín các điều khoản cũng khiến các đảng đối lập chỉ trích gay gắt, cho rằng Ottawa thiếu minh bạch trong quá trình đàm phán với Washington.
Trong tuyên bố mới nhất, Tổng thống Donald Trump cáo buộc Canada đối xử không công bằng với hàng hóa Mỹ, đặc biệt là ô tô, rượu và các sản phẩm sữa. Trên cơ sở đó, Nhà Trắng thông báo sẽ áp mức thuế 50% đối với hầu hết hàng hóa Canada sau thời hạn 30 ngày, nhằm tạo khoảng thời gian cho các cuộc đàm phán.
Đây không phải lần đầu ông Trump gây sức ép liên quan đến cây cầu Gordie Howe. Trước đó, vào tháng 2, ông từng công khai đề nghị Canada chuyển giao ít nhất một nửa quyền sở hữu cây cầu cho phía Mỹ, đồng thời đưa ra thêm một số yêu cầu khác trong bối cảnh tranh chấp thương mại giữa hai nước ngày càng gay gắt.
Mặc dù vậy, phía Canada vẫn khẳng định sẽ tiếp tục theo đuổi giải pháp đàm phán. Thủ tướng Mark Carney nhấn mạnh Ottawa luôn tin tưởng vào lợi ích của thương mại tự do và công bằng, đồng thời sẵn sàng đối thoại với chính quyền Mỹ nhằm tìm kiếm tiếng nói chung.
Giới quan sát nhận định việc hủy lễ khánh thành chung của cầu Gordie Howe là dấu hiệu cho thấy quan hệ Mỹ - Canada đang bước vào giai đoạn nhạy cảm nhất trong nhiều năm qua.
Nếu Washington chính thức áp dụng mức thuế mới, Ottawa nhiều khả năng sẽ có biện pháp đáp trả tương xứng. Thủ hiến bang Ontario Doug Ford đã kêu gọi Chính phủ Canada áp dụng các mức thuế trả đũa "từng đồng một" nếu Mỹ thực hiện đúng kế hoạch.
Trong khi thời hạn áp thuế vẫn còn khoảng một tháng để hai bên tiếp tục thương lượng, nguy cơ xảy ra một cuộc chiến thương mại mới giữa hai đối tác kinh tế lớn ở Bắc Mỹ vẫn hiện hữu. Và việc lễ khánh thành cây cầu Gordie Howe - công trình được kỳ vọng trở thành biểu tượng của hợp tác song phương phải hủy bỏ ngay trước ngày diễn ra được xem là minh chứng rõ nét cho những rạn nứt đang ngày càng sâu sắc trong quan hệ giữa Washington và Ottawa.
