Đứng sừng sững trên đồng bằng Salisbury ở miền nam nước Anh suốt khoảng 5.000 năm qua, Stonehenge từ lâu được xem là một trong những công trình khảo cổ bí ẩn nhất thế giới. Không chỉ gây tò mò bởi mục đích xây dựng, di tích này còn đặt ra câu hỏi lớn về khả năng kỹ thuật của con người thời tiền sử.
Một trong những bí ẩn nổi bật nhất liên quan đến "Tảng đá Bàn thờ" (Altar Stone) nằm ở trung tâm quần thể Stonehenge. Khối đá sa thạch này nặng khoảng 6 tấn và theo các nghiên cứu gần đây, có nguồn gốc từ vùng đông bắc Scotland, cách vị trí hiện tại gần 700 km.
Trong nhiều năm, một giả thuyết phổ biến cho rằng các sông băng trong Kỷ Băng hà đã vô tình cuốn theo những khối đá khổng lồ này về phía nam nước Anh. Tuy nhiên, hàng loạt nghiên cứu gần đây đã làm lung lay quan điểm đó.
Mới đây, nhóm nghiên cứu đến từ Đại học Curtin (Úc) đã tiếp tục đưa ra những bằng chứng mới, cho thấy con người mới chính là tác nhân chủ yếu đứng sau hành trình di chuyển những tảng đá khổng lồ.
Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí Quaternary Science Reviews, các nhà khoa học đã xây dựng mô hình địa chất để truy tìm hành trình của Tảng đá Bàn thờ. Kết quả cho thấy các dòng sông băng có thể chỉ vận chuyển khối đá một phần quãng đường trong thời kỳ băng hà cuối cùng, nhiều khả năng đến khu vực Dogger Bank dưới Biển Bắc ngày nay. Từ đó trở đi, con người phải đảm nhận việc đưa khối đá vượt qua hàng trăm ki-lô-mét còn lại.
Tiến sĩ Anthony Clarke, đồng tác giả của công trình, cho biết phát hiện này củng cố giả thuyết rằng việc xây dựng Stonehenge là một dự án có chủ đích, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và quá trình vận chuyển được tính toán qua nhiều giai đoạn.
"Nhiều khả năng những khối đá được di chuyển bằng sự kết hợp giữa đường bộ, đường sông và thậm chí là dọc theo các tuyến ven biển", ông nhận định.
Không chỉ làm sáng tỏ cách Stonehenge được hình thành, nghiên cứu còn mở ra góc nhìn mới về trình độ tổ chức xã hội của cư dân thời kỳ đồ đá mới. Theo các chuyên gia, việc đưa một khối đá nặng tới 6 tấn đi qua quãng đường dài và địa hình phức tạp là nhiệm vụ gần như không thể nếu thiếu sự phối hợp của nhiều cộng đồng.
Điều này cho thấy con người cách đây hàng nghìn năm có thể đã sở hữu năng lực lập kế hoạch, kỹ năng định hướng và khả năng hợp tác vượt xa những gì giới nghiên cứu từng hình dung.
Dù Stonehenge vẫn còn nhiều bí ẩn chưa được giải đáp, phát hiện mới từ các nhà khoa học Úc đang giúp bức tranh về kỳ quan tiền sử này trở nên rõ nét hơn. Và có lẽ, điều kỳ diệu lớn nhất không nằm ở những khối đá khổng lồ, mà ở chính trí tuệ và sự kiên trì phi thường của con người thời cổ đại.
