Mỗi dịp vía Thần Tài, bên cạnh việc mua vàng cầu may, nhiều gia đình còn chuẩn bị heo quay trong mâm cúng hoặc bữa ăn trong ngày. Tập quán này khá phổ biến ở nhiều địa phương, đặc biệt tại các khu vực buôn bán sầm uất. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết vì sao heo quay lại trở thành món ăn được nhắc đến nhiều vào dịp này.
Quan niệm dân gian về sự sung túc, đủ đầy
Trong văn hóa Á Đông, heo từ lâu đã gắn với hình ảnh no đủ và thịnh vượng. Món heo quay với lớp da vàng giòn, thịt đầy đặn thường được xem là biểu tượng của cuộc sống dư dả, làm ăn thuận lợi. Vì vậy, nhiều người tin rằng chuẩn bị heo quay trong ngày vía Thần Tài là cách gửi gắm mong muốn tài lộc dồi dào, buôn bán phát đạt trong năm mới.
Ngoài yếu tố ý nghĩa, heo quay còn là món ăn dễ chuẩn bị cho mâm cúng vì có thể mua sẵn, tiện lợi và phù hợp với nhiều gia đình.
Theo một số ghi nhận về phong tục, việc cúng heo quay ngày vía Thần Tài phổ biến hơn ở cộng đồng kinh doanh, tiểu thương tại các chợ hoặc khu phố buôn bán. Từ đó, thói quen này dần lan rộng ra nhiều gia đình khác.
Ban đầu, mâm lễ thường gồm những món quen thuộc như heo quay, trái cây, hoa tươi và các lễ vật đơn giản. Theo thời gian, heo quay trở thành món được nhiều người nhớ đến đầu tiên khi nhắc tới ngày này.
Không phải nơi nào cũng giống nhau
Thực tế, mỗi vùng có thể có lựa chọn món ăn khác nhau trong ngày vía Thần Tài. Có nơi chuộng heo quay, nhưng cũng có nơi chọn cá lóc nướng, xôi, hoặc các món đơn giản tùy theo thói quen sinh hoạt của gia đình.
Điều này cho thấy phong tục không hoàn toàn cố định mà mang tính linh hoạt, phụ thuộc vào văn hóa địa phương và điều kiện của mỗi nhà.
Hiện nay, nhiều chuyên gia văn hóa cho rằng việc chuẩn bị món ăn trong ngày vía Thần Tài chủ yếu mang ý nghĩa tinh thần. Heo quay hay bất kỳ món nào khác đều không phải yếu tố quyết định tài lộc, mà điều quan trọng là sự thành tâm và mong muốn một năm làm ăn thuận lợi.
Dù vậy, chính những tập quán ẩm thực như vậy đã góp phần tạo nên nét thú vị cho ngày vía Thần Tài – khi một món ăn quen thuộc cũng trở thành chủ đề được nhiều người nhắc đến mỗi dịp đầu năm.
