Tương lai của Avatar 4 và Avatar 5 đang trở thành chủ đề được Hollywood đặc biệt quan tâm sau khi đạo diễn James Cameron lần đầu lên tiếng rõ hơn về hướng đi tiếp theo của loạt phim.
Trong cuộc trao đổi mới đây trên The Empire Film Podcast, nhà làm phim từng 3 lần đoạt Oscar cho biết ông muốn thực hiện hai phần tiếp theo "trong một nửa thời gian và với hai phần ba chi phí" so với cách làm trước đây. Theo Variety , Cameron thừa nhận các phim Avatar "quá đắt đỏ và mất rất nhiều thời gian", vì vậy ê-kíp sẽ cần khoảng một năm để tìm ra quy trình sản xuất hiệu quả hơn.
Phát biểu này được xem như tín hiệu đáng chú ý từ một đạo diễn vốn nổi tiếng với thói quen kiểm soát đến từng chi tiết và luôn theo đuổi quy mô điện ảnh tối đa. Với Avatar, James Cameron từng nhiều lần chứng minh rằng ông sẵn sàng mất hàng năm trời để phát triển công nghệ, xây dựng thế giới và hoàn thiện kỹ xảo. Tuy nhiên, sau phần ba, bài toán của thương hiệu không còn chỉ nằm ở tham vọng nghệ thuật mà còn là hiệu quả đầu tư.
Avatar 3: Lửa Và Tro Tàn khép lại hành trình phòng vé với khoảng 1,48 tỷ USD toàn cầu. Đây vẫn là con số khổng lồ với phần lớn bom tấn Hollywood, đồng thời giúp phim nằm trong nhóm tác phẩm ăn khách nhất năm 2025. Nhưng khi đặt cạnh hai phần trước, kết quả này lại cho thấy sự giảm tốc rõ rệt. Avatar năm 2009 từng thu hơn 2,9 tỷ USD, còn Avatar 2: Dòng Chảy Của Nước đạt hơn 2,3 tỷ USD. Với một thương hiệu từng được xem là gần như "bất khả chiến bại" tại phòng vé, việc phần ba dừng lại dưới mốc 1,5 tỷ USD khiến Disney buộc phải cân nhắc kỹ hơn cho chặng đường tiếp theo.
Áp lực càng lớn hơn khi chi phí sản xuất của Avatar 3 được cho là ở mức rất cao. Theo các nguồn tin quốc tế, riêng ngân sách quay phim đã lên tới hàng trăm triệu USD, chưa kể chiến dịch tiếp thị toàn cầu. Điều đó khiến dù phim vẫn sinh lời, biên lợi nhuận không còn tạo cảm giác an toàn như những gì hai phần đầu từng mang lại. Trong bối cảnh thị trường rạp chiếu thay đổi nhanh, thời lượng phim kéo dài và chi phí kỹ xảo ngày càng đội lên, Disney có lý do để muốn các phần sau gọn hơn, rẻ hơn và ít rủi ro hơn.
Điều bất ngờ là Cameron không phản ứng gay gắt trước hướng đi này. Trái lại, ông dường như chấp nhận thực tế mới và chủ động tìm giải pháp. Khi nói Avatar 4 và Avatar 5 "vẫn đang lơ lửng ngoài kia", đạo diễn không phủ nhận tương lai của dự án, nhưng cũng không đưa ra cam kết chắc chắn về tiến độ. Ông cho biết mình sẽ tiếp tục viết kịch bản, phát triển một số dự án khác và đồng thời nghiên cứu công nghệ mới để rút ngắn quá trình sản xuất.
Cách nói này cho thấy Avatar đang đứng ở một ngã rẽ quan trọng. Nếu trước đây mỗi phần phim là một sự kiện điện ảnh được xây dựng bằng thời gian dài và ngân sách gần như không giới hạn, thì giai đoạn tiếp theo có thể buộc James Cameron phải vận hành theo một mô hình thực tế hơn. Việc làm phim "nhanh hơn và tiết kiệm hơn" không chỉ là yêu cầu tài chính, mà còn là phép thử xem thế giới Pandora có thể tiếp tục mở rộng mà vẫn giữ được bản sắc hay không.
Trước đó, đã có thông tin một phần cảnh quay của Avatar 4 được thực hiện từ sớm nhằm tránh vấn đề diễn viên trẻ thay đổi ngoại hình theo thời gian. Tuy nhiên, với phát biểu mới của Cameron, có thể thấy phần phim này chưa thật sự bước vào trạng thái chắc chắn như nhiều khán giả từng nghĩ. Những gì đã quay chỉ là một phần nhỏ trong tổng thể kế hoạch dài hơi, còn phần quan trọng hơn là cấu trúc sản xuất, chi phí và chiến lược phát hành vẫn cần được tính toán lại.
Về mặt sáng tạo, hai phần tiếp theo từng được kỳ vọng sẽ mở rộng Pandora theo hướng khác biệt hơn so với Avatar 3. Một số nguồn tin quốc tế cho rằng Avatar 4 có thể tạo ra bước chuyển mạnh về không gian, nhân vật và xung đột, tương tự cách các chương giữa của những loạt phim lớn thường thay đổi nhịp kể. Nhưng để đạt được điều đó trong điều kiện ngân sách bị kiểm soát chặt hơn, Cameron sẽ phải cân bằng giữa tham vọng thị giác và sự cô đọng trong câu chuyện.
Điều này cũng đặt ra câu hỏi lớn với khán giả: liệu một Avatar ngắn hơn, ít tốn kém hơn có còn là Avatar đúng nghĩa? Sức hút của thương hiệu từ đầu đến nay luôn gắn với cảm giác choáng ngợp, công nghệ hình ảnh tiên phong và quy mô thế giới vượt xa nhiều bom tấn cùng thời. Nếu cắt giảm quá mạnh, loạt phim có nguy cơ đánh mất lợi thế lớn nhất. Nhưng nếu tiếp tục duy trì cách làm cũ, rủi ro tài chính sẽ ngày càng nặng nề.
Ở thời điểm hiện tại, James Cameron chưa rời khỏi Pandora. Nhưng tuyên bố mới nhất của ông cho thấy ngay cả một thương hiệu tỷ USD cũng không thể đứng ngoài quy luật của thị trường. Avatar 4 và Avatar 5 vẫn còn cơ hội tiếp tục, song con đường phía trước sẽ không còn là cuộc chơi "làm lớn bằng mọi giá". Với Cameron, thử thách lần này không chỉ là kể tiếp câu chuyện về người Na'vi, mà là tìm ra cách giúp Avatar tồn tại trong một kỷ nguyên điện ảnh đã khác rất nhiều so với năm 2009.
