Trong thế giới kiếm hiệp của Kim Dung, không thiếu những mỹ nhân khiến độc giả say mê như Hoàng Dung, Nhậm Doanh Doanh, Vương Ngữ Yên hay A Châu. Mỗi người đều mang một vẻ đẹp và cá tính riêng, góp phần tạo nên sức hấp dẫn cho từng câu chuyện. Thế nhưng, nếu phải chọn ra hai nhân vật có sức ảnh hưởng lớn nhất, Triệu Mẫn và Tiểu Long Nữ gần như luôn là những cái tên được nhắc đến đầu tiên. Họ không chỉ nổi tiếng trên trang sách mà còn trở thành chuẩn mực cho nhiều thế hệ nữ chính của dòng phim kiếm hiệp.
Tiểu Long Nữ là hình mẫu mỹ nhân hiếm có trong văn chương Kim Dung. Nàng sở hữu nhan sắc tuyệt mỹ, khí chất lạnh lùng và gần như tách biệt hoàn toàn với thế giới bên ngoài. Chính sự thuần khiết ấy khiến Tiểu Long Nữ trở nên khác biệt, đồng thời tạo nên chuyện tình đầy trắc trở với Dương Quá. Tình yêu vượt qua lễ giáo, những lần chia ly rồi đoàn tụ đã biến cặp đôi này thành một trong những biểu tượng lãng mạn nổi tiếng nhất của tiểu thuyết võ hiệp. Qua nhiều năm, Tiểu Long Nữ vẫn được xem là hình tượng "bạch nguyệt quang" trong lòng không ít độc giả.
Nếu Tiểu Long Nữ chinh phục người đọc bằng sự thanh cao và hy sinh, Triệu Mẫn lại gây ấn tượng bởi trí tuệ cùng cá tính mạnh mẽ. Là quận chúa Mông Cổ xuất thân cao quý, nàng không ngần ngại phá bỏ mọi rào cản để theo đuổi tình yêu với Trương Vô Kỵ. Triệu Mẫn thông minh, quyết đoán, nhiều lần xoay chuyển cục diện của câu chuyện bằng sự mưu lược và bản lĩnh. Đây cũng là mẫu nhân vật nữ có tính chủ động hiếm thấy trong các tác phẩm kiếm hiệp cùng thời, khiến cô ngày càng được độc giả hiện đại yêu thích.
Sức sống của hai nhân vật còn được nối dài nhờ những phiên bản truyền hình kinh điển. Tiểu Long Nữ gắn liền với hình ảnh của Lý Nhược Đồng và Lưu Diệc Phi, hai nữ diễn viên được xem là hóa thân thành công nhất của nhân vật này. Trong khi đó, Triệu Mẫn cũng để lại dấu ấn sâu đậm qua các màn thể hiện của Lê Tư, Giả Tịnh Văn hay Trần Ngọc Kỳ. Mỗi phiên bản đều có lượng người hâm mộ riêng, góp phần khiến cuộc tranh luận về hai nhân vật chưa bao giờ lắng xuống.
Thực tế, rất khó để khẳng định ai xứng đáng với danh xưng "nữ thần số một" của Kim Dung. Tiểu Long Nữ đại diện cho vẻ đẹp lý tưởng, sự thuần khiết và tình yêu son sắt, còn Triệu Mẫn lại là biểu tượng của trí tuệ, bản lĩnh và khát khao sống hết mình vì tình yêu. Hai nhân vật được xây dựng theo những hướng hoàn toàn khác nhau nhưng đều đạt đến độ hoàn thiện trong nghệ thuật khắc họa nhân vật của Kim Dung.
Có lẽ cũng chính vì không tồn tại một đáp án tuyệt đối nên cuộc tranh luận ấy vẫn kéo dài suốt nhiều thập kỷ. Với người yêu thích vẻ đẹp thoát tục, Tiểu Long Nữ là lựa chọn không thể thay thế. Còn với những độc giả đề cao cá tính và sự chủ động, Triệu Mẫn luôn là hình tượng nổi bật hơn. Dù đứng ở phe nào, khó có thể phủ nhận rằng cả hai đã vượt khỏi khuôn khổ của một nhân vật tiểu thuyết để trở thành những biểu tượng kinh điển của văn học kiếm hiệp, góp phần tạo nên sức sống bền bỉ cho di sản đồ sộ mà Kim Dung để lại.
