Dù còn nhiều tháng nữa mới chính thức ra rạp, bộ phim điện ảnh Hoàng Hậu Cuối Cùng đánh dấu sự trở lại màn ảnh rộng của Tăng Thanh Hà tiếp tục trở thành tâm điểm tranh luận. Sau những ý kiến trái chiều liên quan đến dàn diễn viên, tạo hình và phục trang, bộ phim mới đây lại thu hút sự chú ý khi Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam ban hành thông cáo đặc biệt liên quan đến các tác phẩm điện ảnh lấy cảm hứng từ lịch sử triều Nguyễn.
Ngày 19/7, ông Nguyễn Phước Bửu Nam - Chủ tịch Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam cho biết Hội đồng đã ban hành thông cáo đặc biệt từ ngày 18/7 và gửi tới các cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa, điện ảnh, cơ quan báo chí cùng công chúng. Nội dung thông cáo nhấn mạnh việc tôn trọng sự thật lịch sử trong các tác phẩm nghệ thuật, điện ảnh lấy cảm hứng từ triều Nguyễn.
Theo Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam, thời gian gần đây xuất hiện một số tác phẩm điện ảnh khai thác bối cảnh lịch sử triều Nguyễn, trong đó có những chi tiết hư cấu liên quan đến Cựu hoàng Bảo Đại, Hoàng hậu Nam Phương và Hoàng thái hậu Từ Cung. Một số cách xây dựng nhân vật và tình tiết được cho là đã tạo ra nhiều ý kiến trái chiều, đồng thời có nguy cơ khiến công chúng hiểu chưa đầy đủ hoặc chưa chính xác về các nhân vật và sự kiện lịch sử.
Trong thông cáo, Hội đồng khẳng định tôn trọng quyền tự do sáng tạo nghệ thuật của các nhà làm phim. Tuy nhiên, đơn vị này cho rằng việc áp dụng các quan niệm, chuẩn mực đạo đức hay giá trị xã hội của thế kỷ XXI vào bối cảnh lịch sử cần được cân nhắc thận trọng. Theo Hội đồng, những diễn giải thiếu căn cứ hoặc không phù hợp với bối cảnh lịch sử có thể dẫn đến sự hiểu lầm, đặc biệt khi tác phẩm sử dụng hình tượng các nhân vật có thật trong lịch sử.
Bên cạnh đó, Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam cho rằng việc xây dựng hình tượng Cựu hoàng Bảo Đại, Hoàng hậu Nam Phương và Hoàng thái hậu Từ Cung cần dựa trên những nguồn tư liệu đáng tin cậy như tài liệu lưu trữ, thư từ, hồi ký, nhật ký, hình ảnh hoặc lời chứng của những người liên quan.
Trong trường hợp các chi tiết hư cấu không có cơ sở lịch sử rõ ràng nhưng vẫn gắn trực tiếp với nhân vật có thật, điều này có thể ảnh hưởng đến danh dự của các bậc tiền nhân, đồng thời gây tranh cãi trong cộng đồng nghiên cứu và những người đang nỗ lực bảo tồn các giá trị lịch sử triều Nguyễn.
Để hài hòa giữa quyền sáng tạo nghệ thuật và trách nhiệm đối với lịch sử, Hội đồng kiến nghị các đơn vị sản xuất, phát hành cần minh bạch cơ sở tư liệu đối với những chi tiết hư cấu khi giới thiệu tác phẩm. Đồng thời, các nội dung mang tính sáng tạo nhưng dễ khiến công chúng hiểu nhầm là sự thật lịch sử nên được chú thích hoặc giải thích rõ ràng.
Đáng chú ý, thông cáo cũng đề cập đến trường hợp tác phẩm sử dụng nhiều yếu tố hư cấu không thể kiểm chứng bằng các nguồn tư liệu đáng tin cậy. Khi đó, các nhà sáng tạo được khuyến nghị cân nhắc thay đổi tên nhân vật nhằm tránh gây nhầm lẫn với nhân vật lịch sử có thật.
Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam nhấn mạnh đơn vị luôn trân trọng các tác phẩm góp phần lan tỏa giá trị lịch sử và văn hóa dân tộc. Tuy nhiên, cùng với quyền sáng tạo, việc bảo vệ danh dự tiền nhân và gìn giữ tính trung thực của lịch sử cũng là trách nhiệm cần được đặt ra.
Thông cáo được đưa ra trong bối cảnh Hoàng Hậu Cuối Cùng đang là một trong những dự án điện ảnh Việt nhận được nhiều sự chú ý. Trước đó, bộ phim của bộ đôi đạo diễn Bảo Nhân - Namcito liên tục trở thành chủ đề bàn luận sau khi công bố dàn diễn viên và trailer đầu tiên.
Ngoài những tranh luận về việc Tăng Thanh Hà đảm nhận vai Nam Phương Hoàng hậu hay Ma Ran Đô vào vai vua Bảo Đại, dự án còn vấp phải nhiều ý kiến trái chiều liên quan đến phục trang, đặc biệt là tạo hình của các nhân vật thuộc hoàng tộc triều Nguyễn. Một số nhà nghiên cứu và khán giả cho rằng nhiều chi tiết cần được đối chiếu kỹ hơn với các tư liệu lịch sử.
Về phía ê-kíp, nhà sản xuất từng khẳng định Hoàng Hậu Cuối Cùng không hướng đến việc tái hiện toàn bộ cuộc đời Nam Phương Hoàng hậu hay các nhân vật lịch sử liên quan. Thay vào đó, tác phẩm lấy cảm hứng từ những sự kiện có thật để khai thác đời sống nội tâm, những lựa chọn và tổn thương của các nhân vật phía sau danh vị.
Đạo diễn Bảo Nhân cũng cho biết mục tiêu của bộ phim không đơn thuần là kể câu chuyện về một vị vua hay một vị hoàng hậu, mà là khắc họa những con người với những cảm xúc, tình yêu và bi kịch riêng. Theo anh, lịch sử cho biết điều gì đã xảy ra, còn điện ảnh là cách để khám phá những cảm xúc phía sau các sự kiện đó.
Có thể thấy, hành trình đến với khán giả của Hoàng Hậu Cuối Cùng đang đi kèm không ít áp lực và kỳ vọng. Từ việc lựa chọn diễn viên, phục dựng bối cảnh đến cách tiếp cận các nhân vật lịch sử, mọi thông tin liên quan đến dự án đều nhận được sự quan tâm đặc biệt từ công chúng. Việc Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam lên tiếng một lần nữa cho thấy sức nóng của bộ phim cũng như sự nhạy cảm khi đưa các nhân vật có thật trong lịch sử lên màn ảnh.
Dù vậy, những tranh luận hiện nay vẫn chủ yếu xoay quanh các hình ảnh và tư liệu quảng bá được công bố. Liệu Hoàng Hậu Cuối Cùng có thể thuyết phục khán giả và dung hòa giữa yếu tố điện ảnh với tính chính xác lịch sử hay không vẫn cần chờ câu trả lời khi bộ phim chính thức ra mắt vào ngày 5/3/2027.
