Có những nghệ sĩ được nhớ đến bằng một vai diễn. Có người được nhắc tên bởi một thời hoàng kim. Nhưng với NSND Công Lý, khán giả nhớ đến nam nghệ sĩ như một phần ký ức của truyền hình Việt Nam suốt hơn hai thập kỷ. Từ sân khấu kịch đến phim truyền hình, từ những vai hài sắc lạnh đến các nhân vật bi kịch nhiều ám ảnh, Công Lý luôn là gương mặt mang lại cảm giác rất đời, rất thật.
Vì thế, khi biến cố sức khỏe bất ngờ ập đến vào giữa năm 2021, nhiều khán giả đã có chung cảm giác hụt hẫng. Người đàn ông từng hoạt ngôn, tung hứng sắc sảo trên sân khấu Táo Quân giờ phải bắt đầu lại từ những điều nhỏ nhất trong sinh hoạt hằng ngày.
Những ngày gần đây, chia sẻ của Ngọc Hà, vợ NSND Công Lý, khiến công chúng thêm phần xúc động khi lần đầu cô nói nhiều hơn về tâm trạng của chồng sau gần 5 năm chống chọi bệnh tật. Đó không còn là câu chuyện về danh tiếng hay hào quang của một nghệ sĩ nổi tiếng, mà là nỗi buồn âm thầm của một người cả đời sống vì sân khấu nhưng hiện tại chỉ có thể đứng nhìn nghề nghiệp từ xa.
Ngọc Hà kể, mỗi tối chồng cô đều xem đầy đủ các bộ phim của VFC, gần như không bỏ sót tập nào. Với nhiều người, đó chỉ là thói quen giải trí bình thường. Nhưng với một diễn viên từng sống giữa phim trường và ánh đèn sân khấu suốt hàng chục năm, việc lặng lẽ ngồi trước màn hình theo dõi đồng nghiệp lại là một cảm giác khác.
Nỗi nhớ nghề của NSND Công Lý không nằm ở những lời than thở. Nó hiện lên qua cách nam nghệ sĩ dõi theo từng bộ phim mới, qua sự hào hứng mỗi khi nhắc đến sân khấu, hay cả trong ánh mắt lặng đi khi nhìn bạn bè đồng nghiệp tiếp tục biểu diễn. Sau biến cố, Công Lý từng xuất hiện trở lại với một vài vai nhỏ trên truyền hình, nhưng chính Ngọc Hà cũng thừa nhận nam nghệ sĩ chưa thể quay về với công việc như trước kia.
Điều khiến nhiều người chạnh lòng là bộ phim Hương vị tình thân gần như trở thành dấu mốc cuối cùng khán giả còn thấy một Công Lý khỏe mạnh, phong độ và sung sức trên màn ảnh. Vai diễn không dài, nhưng đủ để người xem nhớ đến một lối diễn xuất đầy chiều sâu của nam nghệ sĩ. Sau đó, mọi thứ thay đổi quá nhanh.
Trong một bộ phim tài liệu do con gái Thục Anh thực hiện, hình ảnh NSND Công Lý bật khóc vì nhận ra con nhưng không nhớ được tên từng khiến nhiều khán giả nghẹn lòng. Với gia đình nam nghệ sĩ, đó là giai đoạn khó khăn nhất. Một nghệ sĩ từng có trí nhớ tốt, từng thuộc hàng chục trang kịch bản và tung hứng bằng phản xạ sân khấu nhanh nhạy, nay phải tập lại từng câu nói, từng bước đi.
Ít ai biết phía sau sự hồi phục của NSND Công Lý là sự đồng hành gần như toàn thời gian của Ngọc Hà. Từ một phóng viên theo đuổi công việc riêng, cô chấp nhận gác lại nhiều kế hoạch cá nhân để chăm sóc chồng trong những năm tháng điều trị. Cũng chính cô là người đối diện với đủ áp lực từ dư luận, những tin đồn đời tư, cả câu chuyện về con cái hay tương lai hôn nhân.
Thế nhưng, điều Ngọc Hà nhắc đến nhiều nhất chưa bao giờ là sự hy sinh của bản thân. Cô tiếc cho chồng vì ngoài nghệ thuật, Công Lý gần như không còn làm được điều gì khác như trước. Với một người dành cả tuổi trẻ cho nghề diễn, nỗi đau lớn nhất đôi khi không phải bệnh tật, mà là cảm giác bất lực khi cơ thể không còn theo kịp đam mê.
Công chúng thường nhớ đến Công Lý với hình ảnh "cô Đẩu" chua ngoa, đanh đá và đầy tiếng cười mỗi dịp cuối năm. Nhưng trong giới nghề, nam nghệ sĩ được đánh giá là một trong những diễn viên có khả năng hóa thân đa dạng bậc nhất của sân khấu phía Bắc. Từ chính diện đến phản diện, từ hài đến bi, Công Lý luôn tạo ra màu sắc rất riêng mà ít người thay thế được.
Có lẽ vì vậy mà nhiều đồng nghiệp vẫn thường xuyên đến thăm anh. NSND Xuân Bắc, nghệ sĩ Quang Thắng hay nhiều gương mặt thân thiết khác luôn xuất hiện bên Công Lý trong những dịp đặc biệt. Với họ, người đồng nghiệp ấy chưa bao giờ rời khỏi sân khấu, chỉ là đang đi chậm hơn trước.
Sau tất cả những biến cố, điều an ủi lớn nhất với NSND Công Lý lúc này có lẽ chính là tình cảm của khán giả. Dù thời gian trôi qua, dù anh không còn xuất hiện dày đặc trên truyền hình, cái tên Công Lý vẫn là một phần ký ức của nhiều thế hệ người xem Việt Nam.
