Trong thế giới võ hiệp Kim Dung, Dịch Cân Kinh luôn được xem là một trong những tuyệt học danh tiếng nhất của Thiếu Lâm. Không chỉ sở hữu sức mạnh nội công thâm hậu, môn võ công này còn được bao phủ bởi nhiều truyền thuyết về nguồn gốc, cách tu luyện và những người từng có cơ hội tiếp cận. Chính sự hiếm có ấy khiến Dịch Cân Kinh trở thành một trong những tuyệt học được nhắc đến nhiều nhất trong các tác phẩm của Kim Dung.
Theo truyền thuyết được xây dựng trong thế giới võ hiệp, Dịch Cân Kinh có liên quan mật thiết đến Đạt Ma sư tổ, người được xem là thủy tổ của Thiền tông Trung Hoa và cũng là nhân vật đặt nền móng cho võ học Thiếu Lâm. Những câu chuyện về sau gắn Đạt Ma với việc sáng tạo hoặc truyền lại các phương pháp rèn luyện thân thể, trong đó có Dịch Cân Kinh. Tuy nhiên, đây chủ yếu là truyền thuyết võ lâm, không nên xem như một sự kiện lịch sử đã được xác nhận.
Trong Tiếu Ngạo Giang Hồ, Dịch Cân Kinh tiếp tục được đặt trong hệ thống võ học Thiếu Lâm và trở thành bí kíp mà nhiều cao thủ khao khát. Phương Chứng đại sư, phương trượng Thiếu Lâm, là một trong những nhân vật thực sự nắm giữ tuyệt học này. Không chỉ có võ công cao thâm, Phương Chứng còn là người hiểu rõ giá trị của Dịch Cân Kinh và không tùy tiện truyền lại cho người ngoài. Chính ông đã tạo nên một trong những cơ duyên đặc biệt nhất với tuyệt học này khi giúp Lệnh Hồ Xung hóa giải những tổn thương nghiêm trọng trong cơ thể.
Lệnh Hồ Xung có lẽ là nhân vật nổi tiếng nhất từng được hưởng lợi từ Dịch Cân Kinh. Sau khi cơ thể chịu nhiều luồng nội lực xung đột, võ công của chàng gần như trở thành gánh nặng. Nhận thấy tình trạng đặc biệt ấy, Phương Chứng đã truyền Dịch Cân Kinh để giúp Lệnh Hồ Xung điều hòa nội lực và chữa trị nội thương. Điều đáng nói là Lệnh Hồ Xung ban đầu thậm chí không biết mình đang luyện tuyệt học danh tiếng này. Cơ duyên ấy cho thấy trong thế giới Kim Dung, một môn võ công mạnh không phải lúc nào cũng được trao cho người có tham vọng lớn nhất, mà đôi khi lại đến với người thực sự cần nó.
Nếu Lệnh Hồ Xung có được Dịch Cân Kinh nhờ sự lựa chọn của cao tăng Thiếu Lâm, Du Thản Chi trong Thiên Long Bát Bộ lại có một con đường hoàn toàn khác. Ở phiên bản cũ của tác phẩm, Du Thản Chi vô tình có được bí kíp và từ một nhân vật yếu đuối trở thành cao thủ sở hữu nội lực đáng gờm. Việc kết hợp công pháp với hàn độc của Băng Tằm khiến võ công của Du Thản Chi phát triển theo hướng đặc biệt, giúp nhân vật này có khả năng đối đầu với những cao thủ hàng đầu.
Tuy nhiên, Du Thản Chi cũng là trường hợp cần được phân biệt rõ. Trong bản chỉnh sửa sau này của Thiên Long Bát Bộ, Kim Dung thay đổi tên công pháp mà nhân vật luyện thành Thần Túc Kinh, thay vì Dịch Cân Kinh. Vì vậy, khi nhắc đến những nhân vật thực sự có cơ duyên với Dịch Cân Kinh, Phương Chứng và Lệnh Hồ Xung là hai trường hợp rõ ràng hơn, còn Du Thản Chi chủ yếu gắn với phiên bản cũ của tác phẩm.
Điều thú vị là ngoài thế giới tiểu thuyết, nguồn gốc Dịch Cân Kinh cũng từng gây nhiều tranh luận tại Trung Quốc. Một số tài liệu và chuyên gia Trung Quốc cho rằng câu chuyện Đạt Ma sáng tạo Dịch Cân Kinh có nhiều yếu tố truyền thuyết, trong khi những phương pháp được gọi là Dịch Cân Kinh có thể liên quan đến các hệ thống dưỡng sinh, đạo dẫn cổ xưa. Điều này càng khiến tuyệt học trở nên đặc biệt khi ranh giới giữa lịch sử, truyền thuyết và văn học võ hiệp liên tục đan xen.
Dịch Cân Kinh vì thế không chỉ là một bí kíp võ công mạnh trong thế giới Kim Dung. Từ Đạt Ma và truyền thuyết Thiếu Lâm đến Phương Chứng, Lệnh Hồ Xung hay Du Thản Chi, mỗi nhân vật lại mang đến một câu chuyện khác nhau về tuyệt học này. Và có lẽ chính sự khan hiếm, bí ẩn cùng những cơ duyên khó đoán ấy đã giúp Dịch Cân Kinh trở thành một trong những biểu tượng khó thay thế của thế giới võ hiệp Kim Dung.
