Trong nhiều tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung, nhân vật trung tâm không xuất hiện ngay từ đầu mà chỉ lộ diện sau một loạt tình tiết dẫn dắt.
Cách kể chuyện này trái ngược với quy tắc “ba chương vàng” của văn học mạng hiện đại, nhưng lại bắt nguồn từ truyền thống tự sự của tiểu thuyết cổ điển Trung Hoa. Chính lối mở đầu chậm rãi ấy giúp các tác phẩm của Kim Dung xây dựng được nền tảng câu chuyện vững chắc trước khi nhân vật chính bước lên sân khấu.
Cách để nhân vật chính Kim Dung xuất hiện muộn thực ra không phải điều ngẫu nhiên. Trong truyền thống tiểu thuyết Trung Hoa, nhiều tác phẩm kinh điển cũng mở đầu bằng những chương dẫn dắt dài trước khi nhân vật trung tâm xuất hiện. Ví dụ như Hồng Lâu Mộng bắt đầu bằng truyền thuyết Nữ Oa vá trời và hàng loạt nhân vật phụ, còn Thủy Hử cũng dành nhiều chương đầu để dựng nên bối cảnh loạn lạc trước khi các anh hùng lần lượt xuất hiện.
Các nhà bình điểm cổ điển từng đánh giá cao thủ pháp này, cho rằng việc tạo nền tảng câu chuyện trước sẽ giúp cao trào trở nên ấn tượng hơn. Khi nhân vật chính xuất hiện sau nhiều lớp dẫn dắt, sự xuất hiện ấy mang cảm giác trang trọng và giàu kịch tính.
Trong văn học mạng hiện nay, quy tắc “ba chương vàng” yêu cầu nhân vật chính phải xuất hiện sớm, xung đột nhanh chóng bùng nổ để giữ chân độc giả. Nếu áp dụng tiêu chuẩn này, nhiều tiểu thuyết của Kim Dung sẽ bị coi là “chậm nhịp”.
Tuy nhiên, với cách viết truyền thống, việc nhân vật chính Kim Dung xuất hiện muộn giúp câu chuyện có thêm chiều sâu. Các chương mở đầu thường dùng để xây dựng bối cảnh lịch sử, giới thiệu thế giới giang hồ và chuẩn bị cho những biến cố lớn.
Kim Dung xây dựng bối cảnh trong Xạ Điêu Anh Hùng Truyện
Trong Xạ Điêu Anh Hùng Truyện, Kim Dung dành nhiều trang để khắc họa bối cảnh lịch sử sau biến cố Tĩnh Khang. Những câu chuyện về thời cuộc, làng Ngưu Gia hay hành trình của Giang Nam Thất Quái được kể trước khi Quách Tĩnh thực sự bước vào trung tâm câu chuyện.
Ngay cả khi xuất hiện sớm, Quách Tĩnh vẫn chưa thể hiện rõ cá tính anh hùng. Nhân vật này ban đầu giống như một “nhân chứng” quan sát lịch sử, trước khi trưởng thành và trở thành một đại hiệp của giang hồ. Khác với Xạ Điêu Anh Hùng Truyện, phần mở đầu của Thần Điêu Hiệp Lữ lại tập trung vào những câu chuyện tình đầy bi kịch. Các nhân vật như Võ Tam Thông hay Lý Mạc Sầu được khắc họa trước, tạo nên bầu không khí vừa u ám vừa kỳ dị.
Những mối tình dang dở và ám ảnh này đặt nền cho chủ đề “tình” của toàn bộ tác phẩm. Chính vì thế, khi Dương Quá xuất hiện, độc giả đã phần nào cảm nhận được số phận phức tạp mà nhân vật này sẽ trải qua.
Khác với Quách Tĩnh, Dương Quá ngay từ lần xuất hiện đầu tiên đã mang cá tính rõ rệt. Hình ảnh một thiếu niên áo quần rách rưới, vừa ca hát vừa nhảy nhót nhưng sẵn sàng liều mình cứu người đã cho thấy tính cách phóng khoáng và kiêu hãnh của nhân vật.
Chi tiết mở đầu ấy cũng phản chiếu cả hành trình đời Dương Quá: một con người cô độc nhưng giàu nghĩa khí, luôn giữ lòng tự tôn và tình cảm mãnh liệt. Chính cách xây dựng này khiến nhân vật trở nên sống động và khó quên trong lòng độc giả.
