Dương Quá là một trong những nhân vật được yêu thích nhất thế giới kiếm hiệp Kim Dung, đồng thời cũng là vai diễn khiến nhiều thế hệ diễn viên phải đối mặt với áp lực lớn. Từ màn ảnh Hong Kong đến Trung Quốc đại lục, mỗi lần Thần Điêu Hiệp Lữ được làm lại, câu hỏi “ai là Dương Quá xuất sắc nhất?” lại được đặt ra. Bởi nhân vật này không đơn thuần cần một diễn viên có ngoại hình nổi bật, mà còn đòi hỏi khả năng thể hiện nhiều trạng thái đối lập: ngông nghênh nhưng trọng tình, thông minh nhưng bồng bột, từng trải nhưng vẫn giữ được sự lãng tử.
Trong số những phiên bản từng xuất hiện trên màn ảnh, Cổ Thiên Lạc của Thần Điêu Hiệp Lữ 1995 thường được khán giả nhắc đến đầu tiên. Khi ấy, nam diễn viên sở hữu vẻ ngoài điển trai, lạnh lùng và có phần bất cần, rất phù hợp với hình dung về một Dương Quá vừa ngạo nghễ vừa si tình. Tạo hình áo đen cùng mái tóc dài của Cổ Thiên Lạc cũng trở thành hình ảnh kinh điển, đến mức nhiều năm sau, khi nhắc đến Dương Quá, không ít khán giả vẫn mặc định hình dung gương mặt của nam diễn viên.
Điểm mạnh của Cổ Thiên Lạc không chỉ nằm ở ngoại hình. Dương Quá trong bản 1995 có sự thay đổi khá rõ theo hành trình của nhân vật. Từ một thiếu niên tinh quái, có phần bốc đồng, anh dần trở thành người đàn ông trầm lắng sau những mất mát, đặc biệt là khi mất một cánh tay và trải qua 16 năm xa cách Tiểu Long Nữ. Cổ Thiên Lạc thể hiện được sự chuyển biến ấy mà không làm mất đi nét ngông vốn có của nhân vật. Chính sự pha trộn giữa vẻ ngoài lạnh lùng, tính cách ngang tàng và tình cảm sâu sắc khiến Dương Quá của anh có sức sống lâu dài.
Bên cạnh đó, không thể bỏ qua mối tình giữa Cổ Thiên Lạc và Lý Nhược Đồng. Chemistry của hai diễn viên trong vai Dương Quá - Tiểu Long Nữ được xem là một trong những cặp đôi kinh điển của phim kiếm hiệp TVB. Sự tương tác tự nhiên, vẻ ngoài tương xứng và cách cả hai thể hiện tình cảm tiết chế giúp chuyện tình của nhân vật có sức thuyết phục. Nhiều năm sau khi phim kết thúc, hình ảnh Cổ Thiên Lạc và Lý Nhược Đồng vẫn thường xuyên xuất hiện trong các bảng xếp hạng những cặp đôi kinh điển của màn ảnh Hoa ngữ.
Tuy nhiên, nếu xét theo một tiêu chí khác, Lưu Đức Hoa lại là cái tên rất đáng chú ý. Nam diễn viên đảm nhận Dương Quá trong phiên bản TVB năm 1983 khi mới 22 tuổi và nhanh chóng đưa nhân vật trở thành một dấu mốc trong sự nghiệp. Dương Quá của Lưu Đức Hoa mang vẻ anh khí, chính trực và trẻ trung hơn, tạo nên một sắc thái khác so với sự lạnh lùng, có phần tà khí của Cổ Thiên Lạc. Đặc biệt, phiên bản Lưu Đức Hoa - Trần Ngọc Liên từng nhận được sự đánh giá tích cực từ chính Kim Dung, khiến vai diễn này luôn có vị trí riêng trong lịch sử chuyển thể tác phẩm.
Sau đó, Huỳnh Hiểu Minh tiếp tục thử sức với Dương Quá trong phiên bản năm 2006. Nam diễn viên có lợi thế về ngoại hình và khí chất, đồng thời mang đến hình tượng Dương Quá mạnh mẽ, giàu năng lượng hơn. Bản phim này được đầu tư quy mô lớn, hướng đến khán giả đại chúng và tạo được độ phủ rộng. Dù vậy, cách diễn của Huỳnh Hiểu Minh cũng từng gây ra những ý kiến trái chiều, cho thấy việc vượt qua cái bóng của các phiên bản trước không hề dễ dàng.
Đến năm 2014, Trần Hiểu tiếp tục khoác lên mình hình tượng Dương Quá. So với những đàn anh, nam diễn viên lựa chọn cách thể hiện trẻ trung, tinh nghịch và giàu năng lượng hơn. Ngoại hình của Trần Hiểu cũng được đánh giá là phù hợp với hình tượng nhân vật. Tuy nhiên, phiên bản này đồng thời tạo ra nhiều tranh luận về tạo hình, cách cải biên và mối quan hệ giữa Dương Quá với Tiểu Long Nữ do Trần Nghiên Hy đảm nhận.
Mỗi Dương Quá vì thế đều có một thế mạnh riêng. Lưu Đức Hoa có sự anh khí của phiên bản kinh điển, Huỳnh Hiểu Minh mang đến vẻ mạnh mẽ của một đại hiệp, Trần Hiểu đại diện cho cách tiếp cận trẻ trung hơn, còn Cổ Thiên Lạc hội tụ được nhiều yếu tố nhất từ ngoại hình, khí chất đến hành trình tâm lý. Đó cũng là lý do phiên bản năm 1995 thường xuyên được khán giả Trung Quốc nhắc lại khi bàn về những lần chuyển thể thành công nhất của Thần Điêu Hiệp Lữ.
Nếu phải chọn một cái tên cho danh hiệu Dương Quá xuất sắc nhất màn ảnh, Cổ Thiên Lạc vẫn là lựa chọn thuyết phục. Anh có vẻ ngoài đúng chất nhân vật, thể hiện được sự ngông nghênh của thiếu niên, sự cô độc của một người từng trải và đặc biệt là tình cảm sâu sắc dành cho Tiểu Long Nữ. Gần ba thập niên sau ngày phim lên sóng, rất nhiều phiên bản Dương Quá mới đã xuất hiện, nhưng hình tượng Cổ Thiên Lạc vẫn chưa dễ bị thay thế. Có lẽ đó chính là dấu hiệu rõ nhất cho thấy anh đã biến một nhân vật kinh điển của Kim Dung thành một hình tượng kinh điển của màn ảnh.
