Trong thế giới kiếm hiệp của Kim Dung, không thiếu những đại hiệp võ công cái thế hay những nhân vật chính mang xuất thân hiển hách. Thế nhưng, Dương Quá lại đi theo một con đường hoàn toàn khác. Chàng lớn lên trong cảnh mồ côi, thiếu vắng tình thân, liên tục bị hiểu lầm và chịu không ít bất công. Chính xuất phát điểm nhiều mất mát ấy đã tạo nên một nhân vật có chiều sâu, vừa kiêu ngạo, ngang tàng, vừa mang trong mình những tổn thương rất con người. Có lẽ cũng vì thế mà nhiều độc giả dễ tìm thấy sự đồng cảm ở Dương Quá hơn là ngưỡng mộ từ khoảng cách.
Điều khiến Dương Quá trở nên khác biệt còn nằm ở cách chàng đối diện với thế giới. Chàng không xem những quy tắc giang hồ là chuẩn mực tuyệt đối, cũng không sống để làm hài lòng ánh nhìn của người khác. Khi bị cả võ lâm quay lưng, Dương Quá vẫn lựa chọn làm điều mình cho là đúng. Sự phóng khoáng, quyết liệt và đôi khi có phần ngông nghênh ấy khiến nhân vật luôn mang đến cảm giác khó đoán, nhưng cũng đầy cuốn hút. Đó là mẫu anh hùng không hoàn hảo, song lại rất chân thật.
Nếu nhắc đến Dương Quá mà bỏ qua Tiểu Long Nữ thì có lẽ sẽ thiếu đi một nửa sức hút của nhân vật. Chuyện tình giữa hai người từ lâu đã vượt khỏi khuôn khổ của một mối tình trong tiểu thuyết võ hiệp để trở thành biểu tượng của lòng thủy chung. Giữa vô vàn định kiến về mối quan hệ sư đồ, cả hai vẫn lựa chọn ở bên nhau, chấp nhận đánh đổi danh tiếng, thậm chí là nhiều năm xa cách để bảo vệ tình yêu. Khoảng thời gian 16 năm chờ đợi không chỉ là thử thách dành cho hai nhân vật, mà còn trở thành một trong những chi tiết được nhắc đến nhiều nhất mỗi khi độc giả nói về Kim Dung.
Bên cạnh chuyện tình cảm, hành trình trưởng thành của Dương Quá cũng là yếu tố khiến nhân vật ghi dấu ấn. Việc mất đi cánh tay phải tưởng như là dấu chấm hết, nhưng lại mở ra bước ngoặt lớn trong cuộc đời chàng. Từ nghịch cảnh, Dương Quá lĩnh hội kiếm đạo của Độc Cô Cầu Bại, sử dụng Huyền Thiết Trọng Kiếm và sáng tạo Ám Nhiên Tiêu Hồn Chưởng. Thế nhưng, điều khiến độc giả nhớ mãi không phải những tuyệt kỹ ấy, mà là ý chí vươn lên sau những biến cố tưởng chừng không thể vượt qua.
Đến cuối cùng, Dương Quá được tôn xưng là Thần Điêu Đại Hiệp không chỉ vì võ công cao cường. Dù từng nhiều lần bất mãn với giang hồ và bị đối xử bất công, chàng vẫn lựa chọn đứng về chính nghĩa, góp công bảo vệ thành Tương Dương trước quân Mông Cổ. Quyết định ấy cho thấy đằng sau vẻ ngoài ngông nghênh là một con người luôn đặt đại nghĩa lên trên những oán hận của bản thân.
Có lẽ đó mới là lý do khiến Dương Quá vẫn giữ nguyên sức hút sau nhiều thập kỷ. Chàng không phải hình mẫu anh hùng hoàn mỹ, cũng không sở hữu cuộc đời bằng phẳng. Nhưng chính những vết thương, những lần vấp ngã, tình yêu son sắt và tinh thần sống đúng với lựa chọn của mình đã biến Dương Quá trở thành một trong những nhân vật có sức sống lâu bền nhất trong thế giới võ hiệp Kim Dung. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, chàng vẫn là cái tên khiến nhiều thế hệ độc giả nhắc đến với sự yêu mến và ngưỡng mộ.
