Tại một cuộc đối thoại thuộc khuôn khổ Liên hoan phim Kim Kê - Quốc tế Hạ Môn, đạo diễn Trương Nghệ Mưu đã chia sẻ nhiều suy nghĩ về sự phát triển của công nghệ và những thay đổi trong cách công chúng tiếp nhận nội dung hình ảnh. Nhà làm phim kỳ cựu cho rằng ngành điện ảnh đang đứng trước một giai đoạn chuyển mình đáng chú ý, khi trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng video ngắn ngày càng chiếm nhiều thời gian của người xem.
Đáng chú ý, Trương Nghệ Mưu không hoàn toàn đứng ngoài làn sóng công nghệ mới. Ông đã thành lập một nhóm cộng sự trẻ để nghiên cứu, ứng dụng AI làm phim trong quá trình chuẩn bị dự án Tam thể. Công nghệ này được sử dụng ở một số khâu như phát triển ý tưởng hình ảnh, tìm kiếm tư liệu và mô phỏng cảnh quay. Điều đó cho thấy vị đạo diễn nhận thức rõ tiềm năng của công cụ mới đối với hoạt động sáng tạo.
Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích, Trương Nghệ Mưu cũng đặt ra vấn đề về sức cạnh tranh giữa điện ảnh truyền thống với các sản phẩm giải trí trên nền tảng di động. Khán giả hiện có thể tiếp cận hàng loạt video ngắn, nội dung dựng bằng AI chỉ bằng vài thao tác trên điện thoại. Khi việc xem phim không còn đòi hỏi nhiều thời gian hay chi phí, thói quen đến rạp của công chúng có thể chịu tác động.
Theo góc nhìn của Trương Nghệ Mưu, thách thức không chỉ nằm ở việc công nghệ có thể tạo ra hình ảnh đẹp đến đâu, mà còn ở khả năng giữ chân người xem. Nhiều nền tảng hiện triển khai cơ chế tặng xu, thưởng hoặc các hình thức khuyến khích người dùng tiếp tục theo dõi. Sự tiện lợi này khiến phim ngắn Trung Quốc trở thành lựa chọn giải trí quen thuộc với một bộ phận khán giả.
Những lo ngại trên xuất hiện trong bối cảnh thị trường nội dung ngắn tại Trung Quốc tăng trưởng nhanh. Dữ liệu QuestMobile cho thấy ứng dụng Hồng Quả đạt 168 triệu người dùng hoạt động mỗi ngày trong tháng 7/2026, tăng 107% so với cùng kỳ. Thời lượng sử dụng trung bình lên tới 125 phút mỗi ngày. Các con số phản ánh mức độ phổ biến của phim ngắn Trung Quốc, đồng thời cho thấy cuộc cạnh tranh về thời gian chú ý của khán giả ngày càng gay gắt.
Sự phát triển của AI làm phim cũng góp phần thay đổi quy trình sản xuất. Công nghệ có thể hỗ trợ tạo hình ảnh, xây dựng bối cảnh và rút ngắn một số công đoạn hậu kỳ. Nhờ đó, những nhóm sản xuất có ngân sách hạn chế cũng có thêm cơ hội thử nghiệm ý tưởng. Dẫu vậy, chi phí giảm không đồng nghĩa người làm nội dung chắc chắn thu được lợi nhuận cao hơn.
Nhà kinh tế học Phó Bằng nhận định khoản tiền tiết kiệm nhờ ứng dụng AI có thể tiếp tục được sử dụng cho quảng cáo và cạnh tranh lượt xem. Khi số lượng sản phẩm tăng nhanh, người sáng tạo vẫn phải tìm cách giành sự chú ý vốn có giới hạn của công chúng. Trong cuộc đua này, nền tảng nắm quyền phân phối nội dung có thể giữ lợi thế lớn hơn nhà sản xuất.
Thị trường đã ghi nhận một số sản phẩm AI làm phim thu hút lượng xem đáng kể. Trong đó, Cầm giới nhập Tống kể câu chuyện năm người hiện đại xuyên không về thời Bắc Tống, được giới thiệu đạt hơn 6,6 tỷ lượt xem. Dù vậy, thành công của một tác phẩm riêng lẻ chưa đủ để khẳng định chất lượng chung của dòng nội dung ứng dụng AI.
Ở chiều ngược lại, phim ngắn Trung Quốc do diễn viên thật thể hiện vẫn có những lợi thế riêng. Phần 5 của loạt phim Thái nãi nãi 18 tuổi đến tái thiết vinh quang gia tộc nhận được sự quan tâm lớn ngay ngày đầu phát hành trên Hồng Quả. Sức hút từ nhân vật quen thuộc, câu chuyện nối tiếp và lượng khán giả trung thành cho thấy yếu tố con người vẫn đóng vai trò quan trọng.
Với Trương Nghệ Mưu, việc tiếp cận công nghệ mới là điều cần thiết, nhưng người làm phim không thể chỉ dựa vào máy móc để tạo nên tác phẩm có sức sống. Ông cho rằng trải nghiệm thực tế và cảm xúc cá nhân vẫn là nền tảng quan trọng trong quá trình kể chuyện. Đây cũng là điều khiến AI làm phim cần được nhìn nhận như công cụ hỗ trợ thay vì lời giải cho mọi vấn đề sáng tạo.
Trong 5-10 năm tới, diện mạo ngành công nghiệp hình ảnh có thể tiếp tục thay đổi khi công nghệ phát triển nhanh hơn. Những chia sẻ của Trương Nghệ Mưu vì thế không chỉ phản ánh nỗi trăn trở của một đạo diễn lâu năm, mà còn gợi mở cuộc thảo luận về tương lai rạp chiếu, phim ngắn Trung Quốc và cách con người thưởng thức điện ảnh trong thời đại số.
