Nhắc đến Lý Tiểu Long, khán giả thường nhớ đến những màn giao đấu tốc độ cao trong Tinh võ môn, Mãnh long quá giang hay Long tranh hổ đấu. Tuy nhiên, đằng sau thành công của ngôi sao võ thuật nổi tiếng thế giới là quá trình học hỏi từ nhiều cao thủ thuộc các trường phái khác nhau, trong đó có huyền thoại võ thuật người Mỹ Gene LeBell.
Gene LeBell là một trong những người có ảnh hưởng đáng chú ý đến quá trình hoàn thiện tư duy võ thuật của Lý Tiểu Long. Khác với Diệp Vấn, người truyền dạy Vịnh Xuân Quyền cho ông từ thời niên thiếu, Gene LeBell giúp ngôi sao họ Lý tiếp cận sâu hơn với những kỹ thuật vật, khống chế và khóa siết đối thủ.
Gene LeBell sinh năm 1932 tại Mỹ, nổi tiếng trong giới võ thuật với nền tảng Judo, Jujitsu và đấu vật. Ông được nhiều người gọi là cha đỡ đầu của võ thuật khóa siết nhờ những đóng góp trong việc phổ biến kỹ thuật vật và các đòn khống chế đối phương.
Cuộc gặp gỡ giữa Lý Tiểu Long và Gene LeBell diễn ra vào những năm 1960, khi cả hai cùng làm việc trong loạt phim truyền hình The Green Hornet. Đây cũng là tác phẩm giúp Lý Tiểu Long bước đầu được khán giả Mỹ biết đến qua vai Kato, người trợ thủ sở hữu khả năng chiến đấu xuất sắc.
Trong khi Lý Tiểu Long nổi bật với những cú đấm và đòn đá nhanh, Gene LeBell lại sở hữu kỹ thuật áp sát, quật ngã và khóa khớp. Sự khác biệt về sở trường khiến hai võ sĩ nhanh chóng nhận ra những điều có thể học hỏi từ đối phương.
Trong một cuộc phỏng vấn với Kung Fu Kingdom, Gene LeBell từng kể rằng Lý Tiểu Long đã đến võ đường của ông tập luyện thường xuyên trong khoảng một năm khi cả hai tham gia The Green Hornet. Họ không chỉ cùng rèn luyện mà còn trao đổi kỹ thuật, mỗi người tiếp thu những điểm mạnh từ môn võ của người kia.
Thông qua Gene LeBell, Lý Tiểu Long có cơ hội nghiên cứu các phương pháp kiểm soát đối thủ ở cự ly gần, đặc biệt là những tình huống giao đấu không thể giải quyết chỉ bằng đòn đánh đứng. Các kỹ thuật này giúp ông mở rộng khả năng chiến đấu, thay vì bó buộc trong một trường phái võ thuật truyền thống.
Một số kỹ thuật khóa siết cũng được Lý Tiểu Long đưa vào các màn giao đấu trên màn ảnh. Trong Long tranh hổ đấu ra mắt năm 1973, những động tác khống chế đối thủ cho thấy sự kết hợp giữa võ thuật phương Đông và các phương pháp chiến đấu mà ông nghiên cứu trong thời gian hoạt động tại Mỹ.
Tuy nhiên, Gene LeBell là người trực tiếp hướng dẫn và trao đổi võ thuật với Lý Tiểu Long, chứ chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy ngôi sao họ Lý từng thực hiện nghi thức bái sư chính thức với ông như trường hợp Diệp Vấn. Mối quan hệ giữa hai người được biết đến nhiều hơn dưới hình thức vừa là thầy trò, vừa là những người bạn cùng nghiên cứu võ học.
Trước khi gặp Gene LeBell, Lý Tiểu Long đã có nền tảng Vịnh Xuân Quyền từ Diệp Vấn và được sư huynh Hoàng Thuần Lương trực tiếp rèn giũa nhiều kỹ thuật thực chiến. Khi sang Mỹ, ông tiếp tục tìm hiểu quyền Anh, karate, taekwondo và nhiều phương pháp chiến đấu khác để phát triển Triệt Quyền Đạo.
Điểm đặc biệt trong tư tưởng võ thuật của Lý Tiểu Long là không xem bất kỳ môn phái nào có thể giải quyết mọi tình huống. Ông chủ trương tiếp thu những kỹ thuật hiệu quả, loại bỏ động tác không cần thiết và điều chỉnh phương pháp chiến đấu theo khả năng của từng người.
Gene LeBell cũng là nhân vật có vị trí quan trọng trong lịch sử võ thuật đối kháng Mỹ. Năm 1963, ông giành chiến thắng trước võ sĩ quyền Anh Milo Savage trong một cuộc đấu kết hợp nhiều kỹ thuật chiến đấu, thường được nhắc đến như một dấu mốc sớm của võ thuật tổng hợp hiện đại.
Bên cạnh sự nghiệp võ sĩ, Gene LeBell còn hoạt động lâu năm tại Hollywood với vai trò diễn viên đóng thế, chuyên gia võ thuật và người hướng dẫn các cảnh hành động. Ông tham gia hàng trăm dự án điện ảnh, truyền hình và có ảnh hưởng đến nhiều thế hệ võ sĩ, trong đó có cựu vô địch UFC Ronda Rousey.
Gene LeBell qua đời năm 2022, hưởng thọ 89 tuổi. Những đóng góp của ông không chỉ được ghi nhận trong giới võ thuật mà còn gắn với sự phát triển của các cảnh hành động trên màn ảnh Hollywood.
Đối với Lý Tiểu Long, việc học hỏi Gene LeBell cho thấy tinh thần không ngừng tìm kiếm và hoàn thiện kỹ năng. Chính sự sẵn sàng tiếp thu tinh hoa của nhiều môn phái đã góp phần giúp ông xây dựng phong cách võ thuật riêng, đồng thời tạo nên những màn giao đấu có sức ảnh hưởng lâu dài đối với dòng phim hành động thế giới.