Trong thế giới của Tam Quốc diễn nghĩa, bản lĩnh cá nhân đôi khi không thể chống lại những biến số nghiệt ngã của chiến trường. Có những vị tướng sở hữu võ nghệ thượng thừa, đủ sức vạn người địch, nhưng lại phải nhận cái kết bi thảm chỉ trong chớp mắt.
Họ không ngã xuống trong một trận đấu sòng phẳng, mà bị hạ gục bởi những đòn tập kích bất ngờ khiến đối phương không kịp trở tay. Đáng chú ý, trong danh sách những mãnh tướng Tam Quốc bị đánh úp này, có tới 3 cái tên thuộc nhóm 'Tứ đình trụ lừng lẫy của Viên Thiệu.
Cặp bài trùng Nhan Lương - Văn Xú vốn là nỗi khiếp sợ của quân tào. Nhan Lương từng khiến Từ Hoảng thua chạy chỉ sau 20 hiệp, còn Văn Xú đủ sức cầm hòa Triệu Vân suốt 60 hiệp đấu. Thế nhưng, cả hai đều phải bỏ mạng dưới lưỡi đao của Quan Vũ theo cách khó tin nhất. Tại trận Bạch Mã, nhờ tốc độ kinh hoàng của ngựa Xích Thố, Quan Vân Trường đã thực hiện pha áp sát thần tốc khiến Nhan Lương chưa kịp định thần đã bị chém rơi đầu.
Tiếp sau đó, Văn Xú vì quá kinh hãi trước cái chết của huynh đệ mà mất bình tĩnh, dẫn đến việc bị Quan Vũ truy đuổi và hạ sát từ phía sau. Đây là minh chứng rõ nhất cho việc các mãnh tướng Tam Quốc bị đánh úp thường mất mạng vì yếu tố tốc độ và tâm lý.
Xếp cuối trong nhóm Tứ đình trụ, Cao Lãm cũng là một tay sừng sỏ khi từng cầm chân hỏa lực của Hứa Chử và Trương Liêu. Tuy nhiên, sự nghiệp của ông đã chấm dứt đầy chóng vánh tại trận Nhữ Nam. Trong lúc đang mải mê truy sát Lưu Bị và giao tranh với Lưu Bích, Cao Lãm hoàn toàn không ngờ tới sự xuất hiện của Triệu Tử Long.
Một cú đâm từ phía sau của Thường Sơn Triệu Tử Long đã khiến Cao Lãm tử trận mà chưa kịp thi triển bất kỳ chiêu thức phản kháng nào. Việc mất đi 3/4 trụ cột theo cách này đã cho thấy sự kém may mắn của dàn mãnh tướng Tam Quốc bị đánh úp dưới trướng Viên Thiệu.
Hạ Hầu Uyên là một trong những công thần khai quốc, đồng thời là tộc đệ thân tín của Tào Tháo. Tại trận Định Quân Sơn, vì chủ quan trước kế sách "lấy tĩnh chế động" của Pháp Chính và Hoàng Trung, vị tướng này đã rơi vào bẫy. Khi Hoàng Trung từ trên cao phi ngựa xuống như tia chớp, Hạ Hầu Uyên đang trong trạng thái nghỉ ngơi, không kịp mặc giáp hay cầm vũ khí đúng tư thế. Nhát đao chí mạng của lão tướng họ Hoàng đã tiễn một trong những mãnh tướng Tam Quốc bị đánh úp nổi tiếng nhất phe Ngụy về thế giới bên kia trong sự ngỡ ngàng của quân sĩ.
Ở giai đoạn sau của Tam Quốc, Vương Song nổi lên như một "cỗ máy chiến tranh" với sức mạnh phi thường, sử dụng đại đao nặng 60 cân. Ông từng gây khốn đốn cho quân Thục khi liên tiếp trảm tướng. Tuy nhiên, trước mưu kế điệu hổ ly sơn của Gia Cát Lượng, Vương Song đã rơi vào ổ phục kích. Ngay khi đang vội vã rút quân, Ngụy Diên bất ngờ từ trong bóng tối xông ra hạ sát. Nếu đối đầu trực diện, chưa chắc Ngụy Diên đã thắng dễ dàng, nhưng trong tình thế bị tập kích, Vương Song cũng chỉ là một mãnh tướng Tam Quốc bị đánh úp không hơn không kém.
Danh sách này còn có sự góp mặt của "vạn nhân địch" Hình Đạo Vinh, người từng dám thách thức cả Trương Phi nhưng lại bị Triệu Vân đâm chết khi đang chạy loạn. Hay như Tưởng Kỳ, một tướng giỏi khác của Viên Thiệu, bị Trương Liêu và Hứa Chử đánh lén khi đang dẫn quân cứu viện Ô Sào do nhầm lẫn quân Tào là quân mình. Ngay cả Trình Viễn Chí, một trong những nạn nhân đầu tiên của Quan Vũ cũng lâm vào cảnh tương tự khi bị hạ gục ngay lúc đang mải đối phó với Trương Phi.
