Hollywood là ngành công nghiệp được vận hành bởi con người, và không phải dự án điện ảnh nào cũng diễn ra suôn sẻ như kế hoạch ban đầu. Việc Warner Bros. và DC Studios thông báo Steven Soderbergh hỗ trợ đạo diễn Matt Reeves hoàn tất quá trình quay The Batman Part II trong lúc ông giải quyết việc gia đình một lần nữa gợi nhắc về những trường hợp thay đổi nhân sự phía sau máy quay.
Sau khi thông tin được công bố, Reeves khẳng định ông không rời dự án mà vô cùng biết ơn Soderbergh vì đã hỗ trợ mình trong giai đoạn khó khăn. Khác với nhiều cuộc thay đổi đạo diễn từng xảy ra trong lịch sử điện ảnh, sự hợp tác này xuất phát từ tinh thần đồng hành và giúp đỡ giữa những người làm nghề. Trên thực tế, Hollywood từng chứng kiến nhiều bộ phim phải thay đạo diễn vì bất đồng sáng tạo, ngân sách vượt kiểm soát, bê bối hậu trường hoặc những biến cố cá nhân. Dưới đây là 7 trường hợp đáng chú ý, cho thấy những xáo trộn phía sau máy quay có thể tác động sâu sắc đến quá trình sản xuất một tác phẩm.
1. Spartacus (1960): Anthony Mann được thay thế bởi Stanley Kubrick
Spartacus là một trong những bộ phim sử thi nổi tiếng của Hollywood, với Kirk Douglas đảm nhận vai trò ngôi sao chính đồng thời tham gia sản xuất thông qua công ty Bryna Productions. Trong dự án này, Douglas có tiếng nói quyết định đối với vị trí đạo diễn. Sau khoảng hai tuần ghi hình, Douglas đề nghị hãng phim thay Anthony Mann, nhà làm phim giàu kinh nghiệm với dòng phim Viễn Tây. Theo Douglas, Mann dần mất quyền kiểm soát trường quay và để Peter Ustinov, một trong những diễn viên của phim, can thiệp vào quá trình dàn dựng các cảnh quay của mình.
Người được lựa chọn thay thế là Stanley Kubrick, đạo diễn từng hợp tác với Douglas trong Paths of Glory. Sự thay đổi này không ngăn cản Spartacus trở thành một tác phẩm thành công. Bộ phim giành 4 giải Oscar cùng giải Phim chính kịch xuất sắc tại Quả cầu vàng, đồng thời trở thành tác phẩm có doanh thu cao nhất trong lịch sử Universal Pictures vào thời điểm đó, trước khi Airport ra mắt một thập niên sau. Trường hợp của Spartacus cho thấy một cuộc thay đổi đạo diễn ngay từ giai đoạn đầu không nhất thiết khiến dự án thất bại. Ngược lại, sự xuất hiện của Kubrick đã góp phần đưa bộ phim trở thành dấu mốc đáng nhớ của dòng phim sử thi.
2. Bohemian Rhapsody (2018): Bryan Singer được thay thế bởi Dexter Fletcher
Bohemian Rhapsody gặp biến động khi quá trình sản xuất đã diễn ra được vài tháng. Đạo diễn Bryan Singer không trở lại trường quay sau kỳ nghỉ Lễ Tạ ơn, khiến hãng phim phải tạm dừng ghi hình. Thời điểm đó, phía sản xuất đề cập đến vấn đề sức khỏe liên quan đến Singer, trong khi truyền thông liên tục đưa tin về những bất đồng và căng thẳng giữa ông với ê-kíp, trong đó có nam diễn viên chính Rami Malek.
Dexter Fletcher, người từng gắn bó với dự án trước đó, được mời tiếp quản để hoàn thành khoảng một phần ba cuối cùng của bộ phim. Dù tham gia hoàn thiện tác phẩm, Fletcher không được ghi tên đạo diễn trên phần quảng bá chính thức. Theo quy định của Hiệp hội Đạo diễn Mỹ, Bryan Singer vẫn nhận danh nghĩa đạo diễn duy nhất, còn Fletcher được ghi nhận với vai trò nhà sản xuất điều hành.
Bất chấp những trục trặc hậu trường, Bohemian Rhapsody đạt thành công lớn về thương mại, trở thành bộ phim tiểu sử âm nhạc có doanh thu cao nhất thế giới vào thời điểm phát hành. Tác phẩm còn nhận đề cử Phim hay nhất tại Oscar và giành 4 tượng vàng, trong đó có giải Nam chính xuất sắc dành cho Rami Malek. Đây là minh chứng cho việc một dự án trải qua biến động nhân sự vẫn có thể chinh phục khán giả nếu thành phẩm đáp ứng được kỳ vọng của công chúng.
3. Justice League (2017): Zack Snyder được thay thế bởi Joss Whedon
Justice League là một trong những trường hợp thay đổi đạo diễn gây tranh luận nhất của Hollywood hiện đại. Năm 2017, Zack Snyder rút khỏi quá trình hậu kỳ sau khi con gái ông qua đời, dành thời gian bên gia đình để vượt qua mất mát. Joss Whedon, nhà làm phim từng thành công với The Avengers, được Warner Bros. mời tham gia hoàn thiện bộ phim. Tuy nhiên, quá trình này dẫn đến những thay đổi lớn về nội dung, tông màu và cách xây dựng nhân vật so với định hướng ban đầu của Snyder.
Các tranh cãi xoay quanh quá trình sản xuất, cùng những cáo buộc về hành vi không phù hợp trên trường quay, tiếp tục khiến bộ phim trở thành tâm điểm chú ý. Trong khi đó, người hâm mộ Snyder phản đối phiên bản phát hành năm 2017, cho rằng tác phẩm không phản ánh đầy đủ tầm nhìn của đạo diễn ban đầu.
Làn sóng ủng hộ kéo dài cuối cùng dẫn đến sự ra mắt của Zack Snyder's Justice League vào năm 2021. Phiên bản này có thời lượng hơn 4 tiếng, tái hiện cách kể chuyện và định hướng nghệ thuật mà Snyder mong muốn. Trong cuộc phỏng vấn với Variety, Snyder từng chia sẻ ông chưa xem phiên bản Justice League do Whedon hoàn thiện. Nhà làm phim cho biết thời điểm bộ phim ra mắt là giai đoạn đặc biệt khó khăn đối với ông và gia đình, khi nỗi đau mất con gái chồng chất với cảm giác xa lạ trước một tác phẩm mang tên mình nhưng không phản ánh tầm nhìn sáng tạo của bản thân. Câu chuyện của Justice League cho thấy việc thay đạo diễn không đơn thuần là quyết định nhân sự. Khi hai nhà làm phim có phong cách khác biệt cùng tham gia một dự án, thành phẩm có thể trở thành tâm điểm tranh luận về quyền sáng tạo và vai trò của đạo diễn trong một bộ phim bom tấn.
4. The Island of Dr. Moreau (1996): Richard Stanley được thay thế bởi John Frankenheimer
Quá trình sản xuất The Island of Dr. Moreau thường được nhắc đến như một trong những thảm họa hậu trường nổi tiếng của Hollywood. Đạo diễn Richard Stanley đã dành khoảng 4 năm phát triển dự án trước khi hãng New Line Cinema tuyển mộ Marlon Brando vào vai nhà khoa học lập dị Dr. Moreau. Dù ban đầu hãng phim từng cân nhắc Roman Polanski cho vị trí đạo diễn, Brando đánh giá cao tầm nhìn của Stanley, giúp dự án tiến tới giai đoạn ghi hình tại Australia.
Tuy nhiên, những rắc rối nhanh chóng xuất hiện. Bruce Willis rút khỏi bộ phim, Val Kilmer được chọn thay thế nhưng liên tục gây tranh cãi vì hành vi trên trường quay. Trước khi quá trình quay chính thức bắt đầu, con gái của Brando qua đời do tự sát. Chỉ hai ngày sau khi ghi hình, trong lúc một cơn bão lớn hoành hành tại khu vực, diễn viên Rob Morrow quyết định rời dự án. Một ngày sau đó, Stanley bị sa thải.
Nhà làm phim kỳ cựu John Frankenheimer được đưa vào thay thế, nhưng tình hình không cải thiện đáng kể. Những bất đồng tiếp tục xảy ra giữa Frankenheimer, Brando và Kilmer, khiến quá trình sản xuất thêm căng thẳng. Một trong những câu chuyện hậu trường kỳ lạ nhất được kể lại là việc Stanley quay trở lại phim trường sau khi bị sa thải, mặc trang phục hình người chó và xuất hiện với tư cách diễn viên quần chúng trong chính bộ phim mình từng đạo diễn.
Khi ra mắt, The Island of Dr. Moreau thất bại về thương mại và nhận nhiều đề cử tại giải Mâm xôi vàng. Trường hợp này cho thấy ngay cả khi sở hữu dàn diễn viên nổi tiếng cùng một ý tưởng giàu tiềm năng, sự hỗn loạn trong khâu tổ chức vẫn có thể khiến một dự án đi chệch hướng.
5. Superman II (1981): Richard Donner được thay thế bởi Richard Lester
Superman II ban đầu được lên kế hoạch quay đồng thời với phần phim Superman đầu tiên, theo quyết định của hai nhà sản xuất Alexander và Ilya Salkind. Tuy nhiên, cách tổ chức này khiến đạo diễn Richard Donner nảy sinh nhiều bất đồng với nhà sản xuất trong quá trình thực hiện.
Cuối cùng, ê-kíp quyết định tạm dừng phần hậu truyện để tập trung hoàn thành Superman, ra mắt năm 1978. Khi đó, phần lớn cảnh quay của Superman II đã được thực hiện. Sau thành công của phần đầu, Donner bị loại khỏi dự án và Richard Lester được đưa vào thay thế. Lester quay lại phần lớn bộ phim nhằm bảo đảm ông đáp ứng các điều kiện để được ghi danh đạo diễn theo quy định của ngành.
Mâu thuẫn giữa Donner và nhà sản xuất cũng được phản ánh qua những cuộc trao đổi với báo chí vào thời điểm đó. Trong một cuộc trò chuyện với nhà sản xuất Pierre Spengler, cây bút Army Archerd của Variety được nghe chia sẻ rằng Spengler vẫn mong muốn tiếp tục hợp tác với Donner. Tuy nhiên, khi Archerd hỏi lại Donner về khả năng làm việc cùng Spengler trong phần hậu truyện, đạo diễn đáp rằng nếu Spengler tham gia thì ông sẽ không thực hiện bộ phim.
Dù trải qua thay đổi lớn về nhân sự, Superman II vẫn trở thành một tác phẩm đáng chú ý trong lịch sử dòng phim siêu anh hùng. Những tranh luận xung quanh phiên bản của Donner tiếp tục tồn tại nhiều năm, trước khi Superman II: The Richard Donner Cut được phát hành vào năm 2006. Câu chuyện này phản ánh những xung đột thường gặp giữa đạo diễn và nhà sản xuất, đặc biệt khi cả hai có quan điểm khác nhau về quyền kiểm soát sáng tạo đối với một thương hiệu điện ảnh lớn.
6. Brave (2012): Brenda Chapman được thay thế bởi Mark Andrews
Brave là trường hợp đáng chú ý trong lịch sử Pixar, bởi Brenda Chapman đã dành khoảng 6 năm phát triển ý tưởng và viết kịch bản cho bộ phim. Câu chuyện lấy cảm hứng từ mối quan hệ giữa bà và con gái, đồng thời xây dựng Merida thành nhân vật nữ chính đầu tiên của Pixar.
Chapman ban đầu đảm nhận vị trí đạo diễn, nhưng sau đó bị thay thế bởi Mark Andrews do những bất đồng sáng tạo với John Lasseter, khi đó là một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn tại Pixar. Việc thay đổi khiến Chapman thất vọng. Trong một cuộc phỏng vấn với Los Angeles Times, bà bày tỏ sự tiếc nuối khi ngành công nghiệp điện ảnh vẫn có quá ít câu chuyện dành cho các cô gái và được kể từ góc nhìn của phụ nữ.
Dù vậy, Brave vẫn được hoàn thiện và phát hành vào năm 2012. Bộ phim giành giải Oscar Phim hoạt hình xuất sắc, trong đó Chapman và Andrews cùng được ghi nhận với tư cách đạo diễn. Trường hợp của Brave cho thấy việc thay đổi nhân sự sáng tạo không phải lúc nào cũng xóa bỏ hoàn toàn dấu ấn của người khởi đầu dự án. Ý tưởng và nền tảng câu chuyện mà Chapman xây dựng vẫn giữ vai trò quan trọng trong thành phẩm cuối cùng.
7. Solo: A Star Wars Story (2018): Phil Lord và Christopher Miller được thay thế bởi Ron Howard
Trước khi Solo: A Star Wars Story ra mắt, bộ đôi đạo diễn Phil Lord và Christopher Miller là những người được lựa chọn để dẫn dắt dự án xoay quanh nhân vật Han Solo. Cả hai sau đó tiếp tục gây chú ý với Project Hail Mary, tác phẩm khoa học viễn tưởng thành công tại phòng vé năm 2026.
Quá trình quay Solo bắt đầu vào tháng 1/2017. Tuy nhiên, đến tháng 6 cùng năm, Lord và Miller rời dự án khi phần lớn bộ phim đã được ghi hình. Lucasfilm giải thích quyết định này xuất phát từ những khác biệt về định hướng sáng tạo.
Các thông tin hậu trường sau đó cho biết bộ đôi đạo diễn có bất đồng với chủ tịch Lucasfilm Kathleen Kennedy về tông màu bộ phim cũng như phong cách làm việc linh hoạt trên trường quay. Trong khi Lord và Miller muốn có thêm không gian ứng biến, phía sản xuất được cho là mong muốn bám sát kịch bản đã được xây dựng chặt chẽ.
Ron Howard được mời thay thế và tiếp quản quá trình hoàn thiện tác phẩm. Tuy nhiên, sự thay đổi diễn ra khi ngân sách sản xuất đã tăng mạnh, lên khoảng 275 triệu USD. Khi ra rạp, Solo: A Star Wars Story thu về khoảng 392 triệu USD trên toàn cầu. Dù con số này cao hơn ngân sách sản xuất được công bố, bộ phim vẫn bị xem là thất bại thương mại đối với một thương hiệu lớn như Star Wars, đặc biệt khi tính đến chi phí quảng bá và phát hành.
Câu chuyện của Solo cho thấy sự khác biệt về quan điểm sáng tạo có thể dẫn đến những quyết định tốn kém, nhất là khi dự án đã tiến sâu vào quá trình sản xuất. Với các thương hiệu điện ảnh có ngân sách lớn, việc thay đạo diễn giữa chừng không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng tác phẩm mà còn tạo thêm áp lực tài chính cho hãng phim.
