Luật sư đại diện cho một phụ nữ khởi kiện Meta Platforms và YouTube nói với bồi thẩm đoàn tại California rằng hai công ty này đã cố tình thiết kế các sản phẩm mà họ biết sẽ gây nghiện cho trẻ em. Phiên tòa được xem là phép thử quan trọng nhằm xác định liệu các nền tảng Big Tech có thể bị quy trách nhiệm pháp lý vì thiết kế ứng dụng của mình hay không.
Nguyên đơn là một phụ nữ 20 tuổi, được xác định tại tòa với tên Kaley G.M., đang kiện công ty mẹ của Facebook và Instagram là Meta Platforms, cùng Google - đơn vị sở hữu YouTube.
Theo luật sư của Kaley, ông Mark Lanier, cô bị cuốn vào mạng xã hội từ khi còn rất nhỏ do thiết kế gây nghiện của các ứng dụng. Ông cho biết các tài liệu nội bộ cho thấy “những công ty này đã tạo ra những cỗ máy được thiết kế để gây nghiện não bộ trẻ em, và họ làm điều đó một cách có chủ đích”.
Ở chiều ngược lại, luật sư của Meta, ông Paul Schmidt, lập luận trong phần trình bày mở đầu rằng hồ sơ sức khỏe của Kaley cho thấy cô có tiền sử bị bạo hành cả về lời nói lẫn thể chất, cùng mối quan hệ căng thẳng với cha mẹ - những người đã ly hôn khi cô mới ba tuổi.
“Nếu loại bỏ Instagram khỏi cuộc sống của Kaley, trong khi mọi yếu tố khác vẫn giữ nguyên, liệu cuộc đời cô ấy có hoàn toàn khác đi không?”, ông đặt câu hỏi trước bồi thẩm đoàn.
Luật sư đại diện YouTube dự kiến sẽ trình bày quan điểm mở đầu vào thứ Ba. Cả Meta và Google đều phủ nhận các cáo buộc.
Một phán quyết bất lợi cho các công ty công nghệ có thể mở đường cho hàng loạt vụ kiện tương tự tại tòa án bang, đồng thời làm lung lay hàng rào pháp lý lâu nay của ngành công nghệ tại Mỹ trước các cáo buộc gây tổn hại cho người dùng. Hiện Google, Meta, TikTok và Snap đang đối mặt với hàng nghìn vụ kiện tại California.
CEO Meta Platforms Mark Zuckerberg được cho là sẽ được triệu tập làm nhân chứng trong phiên tòa, dự kiến kéo dài đến tháng 3. TikTok và Snap đã đạt thỏa thuận dàn xếp với Kaley trước khi phiên tòa diễn ra.
Kaley cũng dự kiến sẽ ra làm chứng. Cô cáo buộc các ứng dụng đã làm trầm trọng thêm tình trạng trầm cảm và những suy nghĩ tiêu cực của mình, đồng thời muốn buộc các công ty chịu trách nhiệm vì khiến sức khỏe tinh thần của cô xấu đi.
Nhóm luật sư của Kaley sẽ tìm cách chứng minh rằng các công ty đã cẩu thả trong thiết kế ứng dụng, không cảnh báo đầy đủ cho công chúng về rủi ro, và các nền tảng này là yếu tố quan trọng gây ra tổn hại cho cô. Nếu thuyết phục được bồi thẩm đoàn, họ sẽ xem xét việc bồi thường thiệt hại tinh thần, thậm chí áp dụng các khoản phạt mang tính trừng phạt.
Meta và Google dự kiến tự bảo vệ bằng cách chỉ ra các yếu tố khác trong cuộc sống của Kaley, nêu bật những nỗ lực bảo vệ thanh thiếu niên, đồng thời tách trách nhiệm của mình khỏi nội dung gây hại do người dùng đăng tải.
Thẩm phán Tòa Thượng thẩm Los Angeles, bà Carolyn Kuhl, người chủ tọa phiên tòa, đã chỉ dẫn bồi thẩm đoàn rằng các công ty không thể bị quy trách nhiệm vì việc đề xuất nội dung do người khác tạo ra, mà chỉ chịu trách nhiệm đối với thiết kế và vận hành nền tảng của chính họ.
Theo luật Mỹ, các công ty internet phần lớn được bảo vệ khỏi trách nhiệm pháp lý đối với nội dung do người dùng đăng tải. Nếu bồi thẩm đoàn bác bỏ lập luận này, vụ án có thể mở đường cho nhiều đơn kiện khác, cho rằng các nền tảng gây hại ngay từ khâu thiết kế.
Bên cạnh vụ kiện của Kaley tại tòa án bang, các công ty công nghệ còn đang đối diện hơn 2.300 vụ kiện tương tự do phụ huynh, học khu và các tổng chưởng lý bang đệ trình tại tòa án liên bang. Thẩm phán phụ trách đang xem xét phạm vi miễn trừ trách nhiệm của các công ty trước khi phiên tòa đầu tiên ở cấp liên bang diễn ra, sớm nhất có thể vào tháng 6.
Cùng ngày, một bồi thẩm đoàn tại Santa Fe, bang New Mexico, đã nghe phần trình bày mở đầu trong vụ kiện của bang này, cáo buộc Meta trục lợi từ nền tảng của mình trong khi khiến trẻ em và thanh thiếu niên đối mặt với nguy cơ bị xâm hại và tổn hại sức khỏe tinh thần.
Luật sư Donald Migliori, đại diện cho tổng chưởng lý bang New Mexico, nói trước bồi thẩm đoàn: “Đúng là tại Mỹ, mọi công ty đều có mục tiêu kiếm tiền. Nhưng Meta đã tạo ra lợi nhuận trong khi công khai bóp méo sự thật rằng nền tảng của họ an toàn cho giới trẻ, xem nhẹ hoặc thậm chí nói dối về những nguy cơ mà họ biết rõ”.
Luật sư của Meta, ông Kevin Huff, phản bác rằng công ty đã thực hiện nhiều nỗ lực để bảo vệ người dùng và luôn cảnh báo về rủi ro từ các nội dung tiêu cực trên nền tảng.
Làn sóng kiện tụng tại Mỹ là một phần của phản ứng toàn cầu nhằm vào các nền tảng mạng xã hội liên quan đến sức khỏe tinh thần của trẻ em. Australia và Tây Ban Nha đã cấm người dùng dưới 16 tuổi tiếp cận mạng xã hội, trong khi nhiều quốc gia khác cũng đang cân nhắc các biện pháp hạn chế tương tự.
