Trong nhiều năm, giới công nghệ theo đuổi một niềm tin đơn giản: càng thu thập nhiều dữ liệu, sản phẩm càng thông minh. Bản đồ cần biết người dùng đi đâu, sàn thương mại điện tử cần hiểu bạn thích gì, còn mạng xã hội cần ghi nhớ mọi tương tác để tối ưu quảng cáo.
Mô hình này giúp dịch vụ trở nên tiện lợi hơn, nhưng cũng biến dữ liệu cá nhân thành một loại tài sản có giá trị thương mại khổng lồ. Khi dữ liệu được lưu trữ trên máy chủ của doanh nghiệp, nó không chỉ phục vụ quảng cáo mà còn có thể trở thành mục tiêu tấn công hoặc đối tượng yêu cầu cung cấp từ bên thứ ba.
Giữa bối cảnh đó, Apple chọn một hướng tiếp cận khác. Thay vì xây dựng hệ sinh thái xoay quanh quảng cáo cá nhân hóa, Apple tập trung vào bán phần cứng và dịch vụ trả phí. Điều này cho phép hãng hạn chế việc phụ thuộc vào khai thác dữ liệu người dùng.
Từ thời iPhone 5s với Touch ID và Secure Enclave, Apple bắt đầu đặt nền móng cho chiến lược bảo mật lấy thiết bị làm trung tâm. Dữ liệu sinh trắc học được lưu cục bộ, không đưa lên máy chủ. Những năm sau đó, hãng tiếp tục triển khai mã hóa đầu cuối cho iMessage, App Tracking Transparency và các tính năng ẩn địa chỉ IP khi duyệt web.
Khác biệt lớn nhất nằm ở cách triển khai mặc định. Trên iPhone, phần lớn cơ chế bảo vệ đã được kích hoạt sẵn. Người dùng không cần tự cấu hình quá nhiều để hạn chế theo dõi. Trong khi đó, ở nhiều nền tảng khác, quyền riêng tư thường yêu cầu thao tác thủ công hoặc cài thêm công cụ bên ngoài.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, vấn đề dữ liệu càng trở nên nhạy cảm. Nhiều hệ thống AI cần thu thập và xử lý lượng lớn thông tin để hoạt động hiệu quả. Với Apple Intelligence, Apple cho biết ưu tiên xử lý trên thiết bị trước khi gửi dữ liệu lên máy chủ, nhằm giảm thiểu rủi ro lộ lọt.
Không có nền tảng nào hoàn toàn miễn nhiễm trước tranh cãi hay áp lực pháp lý. Tuy nhiên, cách Apple thiết kế hệ thống, đó là thu thập ít hơn ngay từ đầu, đồng nghĩa với việc hãng nắm giữ ít dữ liệu người dùng hơn so với các công ty phụ thuộc vào quảng cáo.
Cuối cùng, khác biệt giữa các hệ sinh thái không chỉ nằm ở camera hay hiệu năng chip. Với nhiều người, yếu tố quyết định lại là câu hỏi đơn giản: Dữ liệu cá nhân của họ đang được sử dụng để phục vụ họ, hay để phục vụ mô hình kinh doanh của người khác?
Và đó là lý do quyền riêng tư vẫn là một trong những điểm khiến iPhone giữ được sức hút giữa thị trường điện thoại ngày càng cạnh tranh.
