Nhắc đến Ninh Bình - quê diễn viên Phương Oanh, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến đặc sản cơm cháy hay thịt dê núi. Thế nhưng, ít ai biết rằng vùng đất cố đô còn sở hữu một món ăn khá đặc biệt, chỉ nghe tên thôi cũng đủ khiến không ít thực khách e dè. Đó là xôi trứng kiến – món ăn dân dã nhưng được chế biến vô cùng công phu.
Trứng kiến từ lâu đã xuất hiện trong bữa ăn của một số địa phương miền núi phía Bắc. Tại Ninh Bình, nguyên liệu này được người dân tận dụng để tạo nên món xôi có hương vị riêng biệt, trở thành đặc sản khiến nhiều du khách tò mò khi ghé thăm.
Để làm ra một mẻ xôi trứng kiến ngon, khâu chọn nguyên liệu được xem là quan trọng nhất. Người dân thường thu hoạch trứng từ các tổ kiến đen trên cây vào khoảng tháng 3 đến tháng 5 âm lịch. Đây là thời điểm trứng kiến đạt chất lượng tốt nhất, hạt trứng căng tròn, béo và có vị bùi đặc trưng.
Việc lấy trứng kiến không hề đơn giản. Người đi lấy phải có kinh nghiệm để tránh bị kiến đốt, đồng thời phải lựa chọn những tổ đạt tiêu chuẩn. Sau khi mang về, trứng được làm sạch rất kỹ nhằm loại bỏ tạp chất trước khi chế biến.
Gạo nếp dùng để đồ xôi cũng được lựa chọn cẩn thận. Thông thường, người dân ưu tiên các loại nếp thơm, hạt mẩy để khi hấp chín sẽ có độ dẻo và hương thơm hấp dẫn.
Trứng kiến sau khi sơ chế được xào cùng hành phi và một số loại gia vị đơn giản. Công đoạn này đòi hỏi người nấu phải điều chỉnh lửa vừa phải để trứng chín đều nhưng không bị vỡ nát. Khi hoàn thành, phần nhân có màu vàng nhạt đẹp mắt, tỏa hương thơm đặc trưng.
Xôi sau khi đồ chín sẽ được trộn hoặc phủ lớp trứng kiến lên trên. Thành phẩm là món ăn có màu sắc bắt mắt với hạt nếp dẻo thơm quyện cùng vị béo bùi của trứng kiến. Nhiều người lần đầu nghe tên thường cảm thấy e ngại, nhưng khi thưởng thức lại bất ngờ bởi hương vị thanh nhẹ, không hề khó ăn như tưởng tượng.
Điều làm nên sức hút của xôi trứng kiến không chỉ nằm ở hương vị mà còn ở sự cầu kỳ trong quá trình chế biến. Từ việc tìm tổ kiến, thu hoạch trứng, làm sạch nguyên liệu đến khâu nấu nướng đều đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm.
Ngày nay, giữa vô vàn món ăn hiện đại, xôi trứng kiến vẫn được xem là một nét chấm phá độc đáo trong bức tranh ẩm thực Ninh Bình. Với nhiều du khách, đây là món ăn mang đến trải nghiệm mới lạ, giúp khám phá thêm những giá trị văn hóa và ẩm thực đặc sắc của vùng đất cố đô.
