Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng thâm nhập sâu vào lĩnh vực âm nhạc, cuộc tranh luận về ranh giới giữa sáng tạo của con người và sản phẩm do máy móc tạo ra đang trở nên nóng hơn bao giờ hết. Mới đây, dịch vụ phát nhạc trực tuyến TIDAL đã chính thức công bố một loạt quy định mới nhằm kiểm soát sự phát triển nhanh chóng của âm nhạc do AI tạo ra trên nền tảng của mình.
Theo chính sách mới mang tên "Thúc đẩy sự công bằng và trao quyền kinh tế trong kỷ nguyên âm nhạc do AI tạo ra", TIDAL khẳng định sẽ không chi trả tiền bản quyền cho bất kỳ tác phẩm nào được tạo ra hoàn toàn bởi trí tuệ nhân tạo. Nền tảng này cho biết ưu tiên hàng đầu của họ là đảm bảo doanh thu bản quyền thuộc về những tác phẩm "được sáng tác, sản xuất và biểu diễn trực tiếp bởi con người".
Bắt đầu từ ngày 15/7, TIDAL sẽ triển khai hệ thống gắn nhãn "AI" đối với các ca khúc và album được xác định là do trí tuệ nhân tạo tạo ra hoàn toàn. Đồng thời, người dùng sẽ được cung cấp tùy chọn lọc bỏ toàn bộ nội dung âm nhạc do AI sản xuất khỏi trải nghiệm nghe nhạc của mình.
Đáng chú ý, nền tảng này cũng tuyên bố sẽ gỡ bỏ mọi nội dung AI có dấu hiệu mạo danh nghệ sĩ, lợi dụng tên tuổi, hình ảnh hoặc các sản phẩm âm nhạc hiện có nhằm đánh lừa người nghe hoặc làm suy giảm chất lượng dịch vụ.
TIDAL nhấn mạnh rằng họ không phản đối việc ứng dụng AI trong sáng tạo nghệ thuật. Trái lại, công ty cho rằng các nghệ sĩ cần được tự do sử dụng các công cụ AI như một phương tiện hỗ trợ sáng tạo. Tuy nhiên, họ phân biệt rõ giữa việc sử dụng AI như công cụ hỗ trợ và các sản phẩm được tạo ra hoàn toàn bằng AI dựa trên câu lệnh văn bản.
Động thái của TIDAL diễn ra trong bối cảnh những lo ngại về sự bùng nổ của âm nhạc AI ngày càng gia tăng. Một nghiên cứu công bố năm ngoái cho thấy có tới 97% người tham gia khảo sát không thể phân biệt được đâu là bản nhạc do con người sáng tác và đâu là sản phẩm được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo.
Trong khi đó, nền tảng phát nhạc Deezer từng tiết lộ rằng khoảng 28% số lượng bài hát được tải lên hệ thống của họ là sản phẩm hoàn toàn do AI tạo ra. Các chuyên gia cũng cảnh báo rằng người lao động trong ngành công nghiệp âm nhạc có thể mất tới một phần tư thu nhập trong vòng bốn năm tới do tác động của trí tuệ nhân tạo.
Không chỉ TIDAL, nhiều "ông lớn" trong lĩnh vực phát nhạc trực tuyến cũng đang tăng cường các biện pháp kiểm soát nội dung AI. Spotify trước đó xác nhận đã xóa khoảng 75 triệu bản nhạc bị coi là "spam", đồng thời đẩy mạnh xử lý các tài khoản giả mạo nghệ sĩ. Các cuộc điều tra cũng phát hiện nhiều ca khúc do AI tạo ra đã bị tải lên hồ sơ của những nghệ sĩ đã qua đời mà không có sự cho phép.
Về phía Deezer, nền tảng này đã phát triển công cụ nhận diện âm nhạc AI, có khả năng phát hiện nội dung được tạo ra từ hơn 20 công cụ tạo nhạc bằng trí tuệ nhân tạo khác nhau.
Cuộc tranh luận về AI và quyền tác giả cũng đã lan rộng sang lĩnh vực chính sách công. Mùa xuân năm nay, chính phủ Anh đã từ bỏ kế hoạch cho phép các công ty AI sử dụng tác phẩm có bản quyền mà không cần xin phép chủ sở hữu, sau khi vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ giới nghệ sĩ.
Chiến dịch phản đối này quy tụ nhiều tên tuổi lớn của ngành âm nhạc như Paul McCartney, Kate Bush, Dua Lipa và Elton John. Các nghệ sĩ cho rằng việc cho phép AI khai thác tác phẩm có bản quyền mà không cần trả phí hoặc xin phép sẽ tạo ra tiền lệ nguy hiểm, đe dọa trực tiếp đến sinh kế của những người làm sáng tạo.
Đầu tháng này, hàng loạt tổ chức âm nhạc quốc tế cũng đã ký vào một bức thư ngỏ, kêu gọi các nghệ sĩ và nhạc sĩ chỉ tham gia các thỏa thuận liên quan đến AI khi có sự đồng thuận và minh bạch đầy đủ.
Làn sóng phản đối AI trong nghệ thuật tiếp tục lan rộng với sự tham gia của nhiều nhân vật nổi tiếng như Giáo hoàng Leo XIV, SZA, Justin Hawkins, Jack Antonoff và Billy Corgan. Trong bối cảnh ranh giới giữa sáng tạo của con người và sản phẩm do máy móc tạo ra ngày càng mờ nhạt, quyết định cứng rắn của TIDAL có thể trở thành tiền lệ quan trọng, định hình tương lai của ngành công nghiệp âm nhạc trong kỷ nguyên AI.
