Giữa kho tàng cải lương từng làm say lòng nhiều thế hệ khán giả, cái tên Phượng Mai vẫn được nhắc đến với một dấu ấn đặc biệt: “Hoàng hậu không đầu”, vai diễn từng trở thành nỗi ám ảnh trên sân khấu lẫn trong những thước phim được ghi hình lại nhiều năm về trước. Không chỉ là một nhân vật kịch tính, hình tượng ấy còn đưa tên tuổi nữ nghệ sĩ bước sang một chương mới trong sự nghiệp, ghi đậm dấu ấn trong ký ức công chúng.
“Hoàng hậu không đầu” kể về bi kịch của công chúa Huyền Sương do Phượng Mai đảm nhận. Sau khi được gả cho Hoàng đế Khánh Tiên (vai diễn của nghệ sĩ Minh Vương), cuộc đời nàng rẽ sang hướng u ám bởi những âm mưu chốn hậu cung. Bị hãm hại và chịu bản án nghiệt ngã nhất, Huyền Sương chết trong oan khuất. Nỗi oán hận không thể siêu thoát khiến nàng trở lại dương gian mỗi đêm với hình hài không đầu, lững lờ bước đi trong màn đêm, vừa xin sữa cho con, vừa cất tiếng hát ru ai oán.
Chính những phân đoạn ấy đã trở thành “thương hiệu” của vở diễn. Hình ảnh người phụ nữ không đầu, tiếng hát bi thương vang lên giữa không gian tĩnh mịch đã tạo nên cảm giác rùng mình cho khán giả. Ở thời điểm sân khấu cải lương còn là món ăn tinh thần chủ đạo, vai diễn của Phượng Mai được xem là một trong những hình tượng kinh dị hiếm hoi nhưng đầy tính nhân văn. Bên dưới lớp vỏ ghê rợn là nỗi đau của một người mẹ, một người phụ nữ bị đẩy vào bi kịch bởi quyền lực và lòng đố kỵ.
Thành công của vai Huyền Sương giúp Phượng Mai vụt sáng, trở thành gương mặt được săn đón trong nhiều vở tuồng ăn khách sau đó. Tuy nhiên, khi sự nghiệp đang ở giai đoạn rực rỡ, nữ nghệ sĩ lại lựa chọn sang nước ngoài định cư, dần rút khỏi ánh đèn sân khấu. Sự vắng bóng ấy từng khiến không ít khán giả tiếc nuối.
Trong những lần hiếm hoi chia sẻ, Phượng Mai thẳng thắn nhìn lại quá khứ hôn nhân không trọn vẹn của mình. Song, theo thời gian, mọi biến cố đã lùi lại phía sau. Hiện tại, bà có cuộc sống bình yên bên gia đình mới; các con đã trưởng thành, trở thành chỗ dựa tinh thần vững chắc cho mẹ. Với nữ nghệ sĩ, đó là sự bù đắp sau những năm tháng nhiều thăng trầm.
Gần đây, mạng xã hội bất ngờ lan truyền một đoạn clip ghi lại hình ảnh đời thường của Phượng Mai. Sự xuất hiện của nữ nghệ sĩ nhanh chóng thu hút sự chú ý từ đông đảo khán giả, đặc biệt là những người từng say mê cải lương một thời. Trong clip, nữ nghệ sĩ vẫn giữ được thần thái nhanh nhẹn, khỏe khoắn và nguồn năng lượng tích cực. Dù thời gian in dấu trên gương mặt, ánh mắt và nụ cười của bà vẫn toát lên sự tự tin, điềm đạm.
Sự tái xuất này không chỉ gợi lại ký ức về một thời sân khấu vàng son mà còn khiến nhiều người bồi hồi nhớ đến “Hoàng hậu không đầu”, vai diễn đã trở thành biểu tượng. Với không ít khán giả, hình ảnh Phượng Mai trong lớp hóa trang kinh dị năm nào vẫn là một trong những ký ức khó phai. Thậm chí, có người thừa nhận rằng chỉ cần nhắc đến vai diễn ấy, họ vẫn còn cảm giác rùng mình như thuở nhỏ.
Dẫu vậy, vượt lên trên yếu tố ám ảnh, “Hoàng hậu không đầu” thực chất là minh chứng cho tài năng và sự dấn thân của Phượng Mai trong nghệ thuật cải lương. Đó không chỉ là một vai diễn thành công, mà còn là dấu mốc định hình tên tuổi, giúp bà ghi tên mình vào ký ức của nhiều thế hệ khán giả. Và dù thời gian có trôi qua, hình tượng ấy vẫn sống động trong lòng công chúng như một phần không thể tách rời của lịch sử sân khấu cải lương Việt Nam.
