Việc trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng được đưa vào quá trình sáng tác và sản xuất âm nhạc tiếp tục trở thành chủ đề gây tranh luận trong làng hip-hop quốc tế. Mới đây, Doja Cat bất ngờ lên tiếng chỉ trích Tyga sau khi nam rapper phát hành album mới $tarface, trong đó có sử dụng công nghệ AI.
Trong một buổi livestream hôm 12/8, Doja Cat chủ động nhắc đến người cộng sự cũ dù thừa nhận không có ai hỏi cô về Tyga. Nữ rapper nói thẳng: "Tyga là đồ khốn nạn khi làm album với AI".
Phát ngôn gay gắt của Doja Cat nhanh chóng thu hút sự chú ý, đặc biệt bởi cô và Tyga từng có nhiều màn hợp tác đáng chú ý trong quá khứ. Ca khúc Juicy phiên bản remix năm 2019, với sự góp mặt của Tyga, từng giúp Doja Cat lần đầu đặt chân lên bảng xếp hạng Billboard HOT 100 và đạt vị trí thứ 41. Ba năm sau, cả hai tiếp tục kết hợp trong Freaky Deaky, ca khúc đạt vị trí thứ 43 trên bảng xếp hạng này.
Chính vì từng có mối quan hệ hợp tác trong âm nhạc, lời chỉ trích của Doja Cat càng khiến tranh luận xung quanh $tarface trở nên đáng chú ý.
$tarface đánh dấu sự thay đổi về màu sắc âm nhạc của Tyga khi nam rapper hướng đến những âm thanh mang ảnh hưởng pop và thập niên 1980. Tuy nhiên, bên cạnh phần âm nhạc, việc anh sử dụng AI mới là yếu tố khiến album gây tranh cãi mạnh mẽ.
Trong một cuộc phỏng vấn với VIBE, Tyga xác nhận đã sử dụng những công cụ AI như Suno để hỗ trợ tạo ra một số yếu tố trong quá trình sản xuất, bao gồm âm thanh tổng hợp mang màu sắc thập niên 1980 và những đoạn solo guitar. Công nghệ này cũng được sử dụng trong một số khâu liên quan đến thiết kế hình ảnh của album.
Tyga không phủ nhận việc sử dụng AI mà ngược lại cho rằng đây là một phần tất yếu trong sự phát triển của công nghệ âm nhạc. Theo nam rapper, mục tiêu cuối cùng vẫn là tạo ra trải nghiệm và cảm xúc cho người nghe, trong khi AI chỉ đóng vai trò như một công cụ hỗ trợ. Nam nghệ sĩ thậm chí so sánh sự xuất hiện của AI với auto-tune - công nghệ từng gây tranh cãi dữ dội khi mới được đưa vào âm nhạc.
Tyga cho rằng ban đầu nhiều người phản đối auto-tune, nhưng sau đó các nghệ sĩ đã học cách sử dụng công nghệ này để tạo nên những sản phẩm mới. Theo lập luận của nam rapper, AI cũng có thể trải qua một quá trình tương tự.
Tyga đồng thời khẳng định phần âm nhạc và giọng hát trong dự án vẫn thuộc về anh, đồng thời cho biết không quá quan tâm đến những phản ứng tiêu cực liên quan đến cách thức sản xuất album.
Điều khiến câu chuyện trở nên thú vị là Doja Cat không hoàn toàn phản đối việc sử dụng AI trong âm nhạc. Nữ rapper từng nhiều lần thể hiện quan điểm cởi mở đối với công nghệ và cho rằng AI có thể trở thành một công cụ hữu ích nếu được sử dụng đúng cách. Vì vậy, lời chỉ trích dành cho Tyga dường như không đơn giản là phản đối sự tồn tại của AI, mà nằm ở cách nam rapper đưa công nghệ này vào một sản phẩm âm nhạc hoàn chỉnh.
Sự khác biệt trong quan điểm giữa hai nghệ sĩ cũng đặt ra một câu hỏi lớn cho ngành công nghiệp âm nhạc: AI nên được xem là công cụ sáng tạo hay đang dần thay thế những yếu tố vốn thuộc về người nghệ sĩ?
Đây không phải lần đầu việc sử dụng AI trong hip-hop gây tranh luận. Thời gian gần đây, nhiều nghệ sĩ cũng phải lên tiếng giải thích sau khi khán giả phát hiện họ sử dụng công nghệ AI trong một số công đoạn sản xuất.
Fenix Flexin, thành viên nhóm Shoreline Mafia, từng xác nhận sử dụng AI trong quá trình phối âm ca khúc RUBBERZ. Trước những ý kiến trái chiều, nam nghệ sĩ cho rằng không có gì sai khi sử dụng công nghệ mới như một công cụ hỗ trợ sáng tạo và khẳng định các nghệ sĩ cần thích nghi với sự thay đổi của thời đại.
Không chỉ vấp phải phản ứng từ Doja Cat, album $tarface còn nhận được sự đón nhận khá tiêu cực từ giới phê bình âm nhạc.
Pitchfork, một trong những ấn phẩm âm nhạc có ảnh hưởng lớn, đã dành cho album điểm số 0 - mức điểm thấp nhất mà tạp chí này có thể đưa ra. Đây cũng là một trong những trường hợp hiếm hoi một album mới nhận mức đánh giá cực đoan như vậy.
Trong bài đánh giá, Pitchfork chỉ trích $tarface là một dự án thiếu thuyết phục và cho rằng việc sử dụng AI đã tạo ra cảm giác giống một sản phẩm mô phỏng hơn là một tác phẩm có bản sắc riêng. Đặc biệt, những tham chiếu đến các biểu tượng âm nhạc như Michael Jackson hay Prince cũng bị cho là chưa được Tyga khai thác đủ chiều sâu.
Như vậy, tranh cãi xung quanh $tarface không chỉ nằm ở việc Tyga sử dụng AI mà còn liên quan đến câu hỏi lớn hơn về giá trị sáng tạo của một tác phẩm trong thời đại công nghệ.
Một mặt, những nghệ sĩ như Tyga cho rằng AI đơn giản là công cụ mới, tương tự nhiều công nghệ từng xuất hiện trong lịch sử âm nhạc. Mặt khác, những người phản đối lo ngại việc phụ thuộc vào AI có thể khiến âm nhạc mất đi dấu ấn cá nhân, cảm xúc và quá trình sáng tạo vốn tạo nên giá trị của một nghệ sĩ.
Lời chỉ trích của Doja Cat vì thế có thể xem là một phần của cuộc tranh luận rộng hơn đang diễn ra trong ngành công nghiệp âm nhạc. Khi AI ngày càng dễ tiếp cận và có khả năng tham gia vào nhiều công đoạn từ sáng tác, hòa âm, phối khí cho đến thiết kế hình ảnh, ranh giới giữa "nghệ sĩ sử dụng công nghệ" và "công nghệ tạo ra âm nhạc thay nghệ sĩ" ngày càng trở nên khó phân định.
Với Tyga, $tarface có thể là một thử nghiệm nhằm khám phá khả năng của công nghệ mới. Nhưng với phản ứng gay gắt từ Doja Cat cùng điểm số 0 từ Pitchfork, album này cũng cho thấy AI vẫn là một trong những vấn đề nhạy cảm nhất của âm nhạc đương đại.
Và có lẽ, tranh luận về việc AI có thể trở thành một phần tự nhiên của âm nhạc hay không sẽ chưa thể kết thúc chỉ bằng một album.
